بیماری سرطان در ایران افزایش یافته است

بیماری سرطان در ایران روز به روز افزایش یافته و باعث نگرانی مردم شده است سرطان بیماری لاعلاج در جهان می باشد و کسی نی تواند این بیماری را در بدن بیمار به شکل کامل درمان نماید و بیشتر افراد در اثر بیماری سرطان در ایران جان خود را از دست می دهند در ادامه تصاویر و جزئیات بیشتر بیماری سرطان در ایران افزایش یافته است را در سایت دانستن خواهید دید با ما همراه باشید.

به گزارش سایت دانستن: دکــتر علی قنبـری مطلق رئیس اداره پیــشـــگـــیری از سرطان وزارت بهداشـــت می گوید آمار بروز سرطـــان در کشور ما کمـتر از متوسط جهـانـــی است. شاید بارها اخـبـــار نگـــران کنـنـده ای از میــزان بالــای ابـتلا به سرطان را در کشور شنـــیــده باشـــیــم، حتـی در مواردی با اصــطـلاحـاتـی مانند سونامی سرطان مواجـــه شده ایم که نگرانی را از بیـــن افـــراد جامـــعـــه بیـــش از پیش می کند. امـا به گفته رئیس اداره پیـــشگــیـری از سرطـــان وزارت بهداشــت، بروز سرطان در ایـــران حتی پاییــن تر از متوسط جهـــانی اســـت.

دکـــتر علـی قنـــبری مطلق عوامــل مخـتـــلفی از جمـلـــه افــزایــش سن، مشـــکلات محــیطـی و شیوه زنـــدگـی نامــناســـب را در بروز سرطان در دنـیــا موثر می دانــد و می گوید: «کشور ما هم از ایـــن قاعده مستـثنـــی نیــســـت و مانند بســـیاری از کشورهـــای در حال توسعـه در دو دهـــه آیـنـــده بروز سرطــان در آن دو برابر خواهــد شد. ولی در ایـــن حالت نیـز این نسـبـــت کمتر از حد متوسط جهـانــی خواهد بود.» در ادامه متـــن گفـــتـگو با رئیس اداره پیشـــگـیری از سرطـان وزارت بهـــداشت را می خوانـــیـــد.

لطــفـــا در خصوص پراکــنـــدگی انواع سرطـــان ها در کشور توضیــح دهــیـــد.

– به طور عام، شایع ترین نوع سرطان ها در کشور در زنان سرطان پســتان و در مردان سرطان معـده اسـت. در درجات بعـــدی در مردان سرطان های دستـــگاه ادراری از جمــلـه مثانــه و پروستــات و همــچــنـیـن روده بزرگ و در زنان سرطــان های دســتگـــاه گوارش مانـــنـد سرطــان روده بزرگ در رتـبــه های بعدی قرار دارنــد. در حال حاضر توزیــع انواع سرطـان در کشور تقریـبــا مساوی اســـت. الـــبـــتـــه به غیر از مواردی که در برخـــی نواحـی شیوع بالـاتری دارنــد. به عنوان مثـال سرطـان معده در برخی نواحی شمــالـــی کشور ممـکن اســـت بالـاتـــر باشـد یا سرطــان پوست که در نواحی مرکـــزی ممکـن است بیشتـــر از نواحـی دیگر باشد امــا ایـــن تفـاوت در بســیاری از اوقات بارز نیـست.

میـزان شیوع و تعــداد مبتلایـــان به سرطـان در کشور چگونه اســـت؟

– آنچـــه بایـد در بحث سرطـــان به آن توجه شود میـزان شیوع نیســـت، بلـکـه عدد بروز است. شیوع یعـــنــی این که اگـــر فردی از 30 سال پیــش به این بیـــمـــاری مبتـــلا شده باید در آمـار گنــجـــانـده شود، ولی عدد بروز یعـــنـی این که در سال چه میـزان به تعــداد مبــتلایان افـــزوده می شود و امـروز در دنیـا ایــن عدد از همــه بیشـتر مورد توجه قرار می گیـرد. در کشور ما سالیـانه بیــش از 100 هزار مورد جدید سرطـان داریـــم که یک روند آهـــستــه رو به رشـد در ایـن بیمـاری وجود دارد و در آیـنـده هم ایـن روند ادامه خواهد داشت.

علــت اصلـی بروز سرطـــان ها با توجه به منـطــقـــه جغرافیـــایی کشور چیست؟

– علـت اصــلــی افزایـش بروز سرطــان در کشور افــزایـــش سن جمعـــیـــت و میــزان امید به زنــدگی اســت و ایـــن بحـث فارغ از ایـــن که ما چه شیوه ای برای زنــدگــی داشــتــه باشیــم، مطــرح است. به هر صورت بدن انـــســـان ایــن قابلیت را دارد که به مرور زمان سلول های بدخیـــم در آن شکـل بگیـرد. ایـــن سلول ها به مرور پالایش می شوند و از بین می روند ولی زمانـــی که عمر انـــسان افـــزایش پیدا می کنــد توانایـی سیستــم ایمنی بدن برای از بین بردن سلول های بدخــیــم کاهـــش و در نتیـــجه امـــکـان ابتـــلا افـــزایـش پیـدا می کند. از این رو، در کشور ما نیــز مانـند بســیاری از کشورهـــای توسعه یافـتـــه و در حال توسعه بروز سرطـــان به دلیــل افزایـش امـیــد به زنـدگـی و بالـــا رفتـن سن جمـــعـــیت در حال افــزایـــش اسـت.

الـــبــته دو دلیل دیگـر نیز برای افــزایش بروز سرطـان وجود دارد که عبارتـــند از شیوه زنــدگی نامـنـاسب و محیــط زنـــدگـــی نامـناســـب. در مورد شیوه زندگــی نامنـاسب، مثـال هایـــی که می توان زد عبــارتــنــد از افـــزایـش وزن و چاقی، استـفاده از غذاهـــای آماده، اســـتـــعمـــال سیـگـار و مصـــرف الکـــل. بنـــابــراین کشور ما هم متاثر از این عوامـل خطرساز اســـت که متـــاســفـانه مواردی ماننـد افزایـش وزن که در 50 درصــد جمـعیت بالــغ کشور دیده می شود با افـــزایشــی ابــتلـــا به دیـابـت یا مصرف دخانــیـات می تواند در روند ابـتلــا تاثیــرگذار باشــد. درباره عوامـــل محیــطی هم می توان گفـــت آلودگــی هایی مانـــند آلودگی آب و هوا می توانــنـــد در افــزایـــش بروز سرطـــان نقـــش داشتــه باشند، امـا نقش ایـن عوامل کمـــتـــر از شیوه زندگی نامنـاســـب اســـت.

تاکـنون چه اقـــدامــاتی در حوزه پیــشـگـــیـری و غربــالگــری انـــجــام شده و آیا ایــن انتـــقـــاد که اقـدامات بایـــد زودتـر انجام می شد، وارد اســت؟

– در سمت مخــالف ایــن انتـــقادات، منـتــقـــدان دیــگـری وجود دارند که وقتی وزارت بهـداشت اقــداماتـــی را برای تشخــیــص زودهنگام شروع می کنـد، شروع به انــتـقـــاد می کنـنــد و می گوینــد چرا بایـد ایـــن اقدامــات انــجام شود، در صورتـی که شواهـــد کافـــی در ایـن زمیــنه وجود ندارد. بنـابـــرایـــن ایــن دو گروه همیشه در نقطـه مقابـل هم قرار دارند و حتـی برخـی انـتقـــادات هردو گروه هم درســت اســت. سیـــاستی که وزارت بهداشــت در پیش گرفته ایــن اســت که اقـدامات تشخیـــص زودهـنـگـــام سرطان بایـــد در کشور با در نظـر گرفـــتــن همـــه ملاحـظـات انـجــام گیــرد. در بحث تشخیص زودهـنـگام سرطان باید چنـد مورد را از هم تفـــکــیـک کنیم؛ یک بحــث تشـــخیص زودرس سرطان اسـت؛

به ایــن مفـهوم که افــراد دارای علـــائم مشکوک به سرطــان، زود تشخـیص داده شوند تا خدمــات درمانی لازم برای آنــهـا انـجام شود. بحث دیگـر مربوط به گروه دیگری از خدمات اسـت که «غربالگـری» نام دارنـــد. در ایـن روند جمـعیت هدف هیـــچ گونه علـــائم مشکوک سرطـان را ندارنــد و با انـجـام اقـدامـــاتـی، تشـــخـــیـص سرطان در آنهــا انجام می گیرد که ایـن روند یک فرآیـند زمـــانبر اسـت. بنابــرایــن بیشـتر اختـــلـــاف نظرهـا در بحث غربالـگــری است. این که آیـــا با توجه به جمعـیــت کشو رو میزان پاییـن بروز سرطان در کشور در مقـــایسـه با کشورهای غربی، موثر و مقـــرون به صرفــه اســت که خدمات غربــالگــری انجــام شود؟ در ایـن بخـــش دو قسمــت مجزا از هم وجود دارد و آن ایـــن اسـت که خدمـات غربالگــری برای افراد با درصــد خطـــر بالا انجـام شود یا ایــن که ایـــن خدمـــات برای افــراد با درصد متوسط هم انـــجام شود.

اقـدام وزارت بهداشت این بود که برنامه ای در مورد تشخــیـــص زودرس تدوین کرد که دربـــاره آن اختــلاف نظر وجود نداشـت. در مورد غربالـــگـری هم برنـــامـه خود را با نگـاه به گروه پر خطر و همچـــنیــن نگـاه به گروه با درصد خطـر متوسط برای 3 نوع سرطان پستان، روده بزرگ و دهـــانـه رحم تدوین کرد. وزارت بهــداشـت قبل از اجـرای را سری طرح و از سال 94 برنـامه هایـــی را در شهــرهای بافـق، شهرضــا، نقده و مراغـه اجرا کرد و مشـکـــلاتی که وجود داشـــت را برطرف کرد. ایـن طرح به آرامی در حال توسعه در سطــح کشو راســـت. نگاه این بوده که خدمات برای جوامع هدف با کمــتـــریـــنـم مبـلـغ و هزینـه و با بهتــریــن نتــایج انـجــام شود. به عنوان مثــال در مرحــلـــه آزمایــشـی برنــامــه، دربــاره سرطــان روده بزرگ و سرطــان پستان حدود 5 درصد افـراد نیــازمـــنــد خدمات سطـح 2 بودند.

هدف از کل گیــری کمـیـــتــه جامع سرطـــان و کمــیــتـــه های مشـــابـــه در مورد درمــان سرطـان در وزارت بهــداشــت بعــد از سال 92 چه بود؟

– در وزارت بهـــداشت یک نهـــاد سیاست گذار و مجـری در بحث سرطان به نام اداره سرطــان وجود دارد که مسئولیـت طراحی، اجــرا و مدیــریـت برنــامـــه ملــی مدیـریـــت سرطان را در کشور عهده دار است. از این رو، برای طراحــی ایـن برنامـــه کمیـتــه های مخــتــلفـی شکـــل گرفتـه انـد. ایـن کمــیـــتــه ها به صورت منظـــم برنامـه دارنــد که شامل برنامـه های مخــتلف از جمـــلـــه راهنـــماهــای بالینــی و اقــدامـــات پیشـگـیـرانه و تشخـــیص زودهنـــگام است.

لطــفا در مورد قطـــب بندی های انـــجــام شده در مورد سرطان توضیح دهـیــد.

– از سال 93 یک برنامه نیازسنــجی و پژوهشی تحـــت عنوان «آزمـــایـــش سرزمینـــی سرطـــان» در کشور انـــجام شد تا وضعـــیـت کشور از لحاظ زیرساخت ها و تجـــهــیزات و نیــروی انسانـی بررسی و نیـــاز کشور در 10 سال آیـنـده برآورد شود. ایـن اقدام انــجـام شد تا یک توزیــع عادلـــانــه در همــه زمـینه ها در سطح کشور داشـتــه باشیم. در سنـد از این اقدام استـــخـــراج شد؛ یکــی سند «توسعه شبـکــه ملـی مراقــبـــت سرطـــان» که تعـیـــیـــن کنــنده امکـــانات و تجــهیزات مورد نیــاز برای ارائه خدمـــات مورد نیاز به افـــراد اســـت و دیگری سند «توسعه نیـــروی انـــسانــی حوزه سرطان» که تعـــیین کننــده نیروی انســـانی مورد نیاز برای ارائه خدمـات به بیــمــاران مبتـــلا به سرطـــان بود.

حاصـــل سند نخــسـت این بود که مراکـز مخــتــلف سرطـان به انواع مخـتـــلــفی تقـسـیـم شد و خدمات تشـخـیصـی را در سطــح های سه گانه برای ارائه خدمـــات به مردم معـرفــی می کنند. تیپ 1 این مراکـــز شامــل 137 مرکز در سطح کشور اسـت. همــچـنیــن 74 مرکز تحـــت عنوان تیــپ 2، خدمــات درمانــی مانـند رادیوتراپی، شیـمـــی درمانی و خدمات تسکیـن ارائه می دهنــد و 15 مرکــز جامـع، علـاوه بر این خدمات، امــکــانــات تشـــخیصـی ماننـــد پت اسکن نیــز دارنــد. بنـــابراین 15 قطبـــی که در سطح کشور وجود دارند شامـل چند مرکز تیپ 1 و چند مرکـــز تیپ 2 و 3 هســتـــنـد که در سطـح کشور با آرایــش و پراکندگــی منـاســب توزیــع شده انـــد.

وضعــیـت درمـــان سرطـان ایــران چگونه اسـت؟

– با توجه به برنامـــه ها و اقـدامـات انــجــام شده در سطـح کشور، با هدف ارزیابـــی کمـــبودهــا و نیــازسنـــجی توانـستیم امکانـاتــی برای همــه کشور پیـش بیــنی کنــیم. به عنوان نمونه ساخت مراکز تیــپ 1 که مربوط به تشخــیـص زودهــنگــام هســـتـنــد. از سال 94آغاز شده و در حال حاضــر 100 مرکــز از 137 مرکـــز مورد نیاز ساخــتـــه شده و در حال تجهیـــز امـــکـانات این مراکـــز هســـتیم. بنابــراین این زمــان یکـــه این مراکز در مدار ارائه خدمـت قرار گیـــرنـد، ایـــران در زمره کشورهـــای پیــش رو در تشخــیص زودهــنـــگــام سرطان به صورت اســـتانـدارد خواهد شد.

مراکز تیـپ 2 و 3 که خدمات درمـانـــی به نیازمنـدان ارائه می دهــند، نیـــازمنـــد سرمــایـه گذاری بخـــش غیــر دولتـــی هستنــد. البتـه خدمــات بایـد در ایـــن مراکـــز با تعـرفــه دولتــی انجام شود. برای ایـــن منـظور مناقصـاتی با بخش های سرمایه گذار برگــزار و بخــشی از ایـن مراکـز به این سرمایــه گذاران واگذار شده اســـت. از طرفی بایــد بگویم خوشبختـانـــه در مورد انواع درمان ها در کشور به عنوان نمونه درمان های شیـــمــی درمـانی مشـکـلـی نداریـم و انواع داروهای شیمی درمـانی در کشور موجود اسـت،

ولی بایـــد به ایـن موضوع توجه کنــیـــم که در بهبود سرطـــان بیشتــریـــن اثـرگذاری متوجه جراحـــی و رادیوتراپی است و شیـمی درمانی سهم خود را دارد، بنابراین باید متـنـاسـب با سهم درمـان ها به آنـــها توجه شود. در حال حاضـر به شیمـــی درمانی توجه خوبی شده اســـت و یکـی از دلـایـل توجه جدی وزارت بهداشــت به توسعه مراکــز درمان سرطـان لزوم توجه جدی به درمان های دیگـــر از جمله رادیوتراپـــی و جراحـــی بوده تا ایـن نوع درمـان ها با توزیــع منـاســب برای همه مردم کشور فراهـــم شود.

آیـــا گلـایـه بیـمـــاران از پزشـــکـــان در مورد درمان با روش شیـمی درمانی و بی رغــبـــتـی به درمـان های دیگـر از جملــه رادیولوژی را وارد می دانید؟

– من به عنوان یک مقـــام مسئول نمی توانـــم این موضوع را به صورت مســتنـــد تایـیـد کنـــم، ولی نکته ای که وجود دارد ایــن است که شیــمی درمانـی در کشور ما به دو دلیل بیــشـتـر اســتـــفــاده شود؛ دلیل نخســت نبود دستـــرسی منـــاســـب بیـمــاران به خدمــات رادیوتراپی و جراحــی اســـت. در نتیـــجــه پزشک سعی در بهـــره منــد کردن بیــمار از حداقـل امکـان درمـانـی را دارد. دلیـــل دیگـر ایـــن است که در کشور ما تاکــنون دســـتورالـــعــمـــل های بالـــیـــنــی که نظارت بر روند درمـــان سرطـــان را داشــتـــه باشد، وجود نداشـتـــه یا کامل نبوده است یا حتــی اجرای این دســـتورالعــمـل ها با دشواری همراه بود.

از ایــن رو وزارتـــت بهـــداشــت برای 14 داروی گرانـقـــیـــمت و 6 سرطان شایـع دسـتورالـعـمـل مشــخـــصــی را تدوین کرد. همچــنیــن سامانــه ای را با توسعـه سامانه ثبت ملی سرطان با عنوان «سامــانــه یکـپارچـه مدیـریـــت اطـلاعـــات سرطان» راه انـــدازی کردیــم. بنــابرایـــن از این به بعد تحویل داروهای شیــمی درمـانـــی یا تجویز درمـــان های رادیوتراپـــی از طریـــق سامـانه امکــان پذیــر خواهـد بود و اطلـــاعـــات بیـــمـاران به سازمــان های بیـــمـه گر از طریـــق این سامانه ارسال می شود. پس از این به بعـــد هم تجویز داروها و خدمات و هم نظـارت بر ایــن روند نظـام منــد می شود و ایـن کار کمـــک خواهد کرد تا هم بیـــمــاران از درمـــان های منــاسب اســتـفـــاده کنـــنـــد و هم از اتـلـــاف منــابـع در ایـن حوزه جلوگیــری شود.

علــت اصلـــی آمار متفـاوت اعـلام شده از سوی وزارت بهداشت با آمارهـای مراکـــز تحـــقــیقـــاتی در مورد میزان سرطــان در کشور چیــســت؟

– قطـــعـــا مرجع اصــلی اعـلام آمــار سرطان در کشور وزارت بهداشــت اســت. ضمــن اینکه از سال 60 قانونی در مجلس تصویب شد که ثبت موارد مخـــتلف سرطـــان را اجـــباری کرده و در طول این 3 دهه اقـدامــات خوبی در ایـن مورد انجــام شده اســـت. بعـــد از دهه 80 این روند شکـل نظـام منـدتــری به خود گرفــته و امروز بیش از 15 سال است که نظـام ثبـــت سرطــان در کشور به صورت جدی اسـتـــقرار یافتــه اســـت. امـروز کشور سیســتـم ثبت سرطــان مبتــنی بر جمعـــیتـــی دارد که اطـــلـــاعـــات آسیب شنــاسی و بالینـی و حتــی مرگ را جمع آوری و به صورت کامل ثبـــت می کنـد.

نکـــتــه دیگـــری که وجود دارد ایـــن اســـت که در همـــه دنـــیـا ثبت سرطـــان یک روند دشوار اســت و علــت ایـــن اخـتـــلــاف عددی می توانـــد اخـتـــلاف در تعــاریـف باشد. از ایـــن رو، اخـــتــلاف در اسـتفــاده از واژه ها می تواند یکـــی از دلایـل تفـــاوت در آمـار باشـد به عنوان نمونه تفـــاوت معـنــایی واژه های بروز و شیوع که می توانـــد جامـــعـــه گسترده ای از افـراد را در بر بگـــیـــرد. آنچـــه امروز در بحث سرطـان در دنــیا مهـــم است آمار بروز سرطان است که دقیـق تر است و جدیــدترین میزان ابتـلاهـــا را به صورت سالیانــه نشـان می دهد. الـــبـــتــه این موضوع به معـنای بی اهــمـیت بودن آمار شیوع نیست.

همچنیـــن در قالــب برنامه اسـتــانداردسـازی خدمات تشـــخـیصــی و درمانــی سرطان وزارت بهـــداشــت که در آیــنده نزدیک اجرایـــی خواهد شد. اطلاعات دقــیــق تری در مورد بروز نوع سرطـان ها و خدمات تشـخـیصـی و خدمـــات درمـــانـــی از بیـماران مبـتـــلا در دسـترس قرار خواهــد گرفت و کشور ما را در زمره پیشــرفــتـــه ترین کشورها از لحـاظ داشـــتــن آمار دقـیق از میـــزان سرطــان و جمع آوری اطــلـــاعـــات در ایـن خصوص قرار خواهـــد داد. البــته در حال حاضر ایران از کشورهایی اسـت که سیـــســتم ثبت سرطـان خوبی دارد و به زودی جزو کشورهـــایـــی قرار خواهــد گرفت که سیـسـتم عالـــی در ایـن زمـینـــه دارنـــد.

به نظر شما به کار بردن اصطلاحاتی مانـنــد سونامی سرطان در ایران چقـدر می تواند تاثـیــر منـفـــی در اذهان عمومی داشـــتـه باشد؟

– بایـــد واژه ها درست معنا شوند زیـــرا در علوم پزشــکی واژه سونامی مفـهومی ندارد. البتــه ممـــکـن است افـرادی برای این که توجه مردم و سیـــاســـت گذاران به سمـــت مشـکل جذب شود از این نوع کلـمــات استفـاده کنــنـــد امـــا نکته پر اهـمـــیت ایـن اســت که بروز سرطـان در ایران پایـــیـــن تر از متوسط جهانـــی است. البـته امروزه به دلایل مخـتـلـــف مانـند افزایـــش سن و امید به زندگـــی، مشکـلات محـیـــطـــی و شیوه زندگی نامـناســب، بروز سرطــان در کل دنـیـا در حال افـزایش است و ایران هم از ایـــن قاعــده مستثـــنـا نیـست و مانـــند بسیـــاری از کشورهای در حال توسعه، بروز سرطان در آن در دو دهــه آیـنـــده دو برابر خواهــد شد

و به احـتـــمـــال زیاد ایـــن نسـبـت باز هم در حد متوسط جهانی خواهد بود، بنابرایـن اســتــفاده از این قبیل کلـمـات اگر با هدف هشـــدار دادن به جامعـه و سیــاست گذاران سلــامـت باشد، اقدام خوبی است؛ اما اگر استـفــاده از این مفـهوم به معنای تســلـیـــم شدن در برابـر این نوع بیمــاری ها باشد، منــاسـب نیـسـت. ضمـــن این که شواهـد جهانی نشـــان می دهـد کشورهایـی که دارای برنامـه منــظـم در کنـــتـرل سرطان هســـتــنـــد، به مرور شاهد سیر نزولی در ابتلای افــراد جامـعه هسـننـد و مرگ و میـــر بر اثـــر ابــتـلــا به سرطان در این کشورهـــا کاهـــش قابـــل ملاحـظـــه ای پیـدا کرده اســـت و کشور ما هم می توانــد این شرایط را تجربه کند.

سخـن پایـانی؟

– امـــروزه 40 درصـد سرطان ها قابـــلـیت پیــشـگـیری دارند و این بیمـــاری سرنوشت محتوم نیست که لزوما اتـفاق بیـفـتد. دســتـم کم سه چهـــارم از ایـن میـــزان به شیوه زنـدگی سالــم افراد بستـــگـــی دارد. افـراد باید چنــد دقیـقـــه در روز را به ورزش کردن اختــصاص دهـند و سعـی کنـــنـــد در رژیم غذایـی خود از میوه و سبــزیجات به میـــزان کافـی استـفــاده کنـــنـــد و حجــم نمک و روغن و چربی موجود در غذای خود را کنترل کنـــند. همه این موارد می توانـد به فرد کمـک کنــد، حتـــی اگـــر هوا و آب هم آلودگـی داشــتـــه باشــند، زندگـــی سالمی داشــتـــه باشند.

مشکــلات، نافی وظیفــه افـراد در مراقبت از جســم و روان آنها نیســـت. موضوع دیـــگـــری که اهمـیـــت دارد این اســـت که اگـر کسی به سرطان مبـــتـلـــا شده باشد با توجه به پیـــشرفت های بسیار جهـــان در چند دهــه گذشـتـه، 50 د رصـــد بیـماران مبـتـلا درمـان می شوند و عمر طولانی خواهــنـد داشــت. بنابراین افراد مبـتـــلا در پایـان راه نیســـتند و سرطان به مفهوم پایان راه و مرگ نیـســت. این افـراد می توانـند با درمان های امروزی امـیـد به بهـــبود و ادامه زنـــدگی داشــتـــه باشـنــد.

غربالگری چیست؟

غربـالـگـــری با هدف تشخیص زودهنگام بیمـــاری های بدون علـامــت به منـــظور کاهـش مرگ و میــر بر اثر آنـــهـا انجـــام می گیرد و به تازگـــی در کشور ما هم ایـن کار در حال آغـــاز اســت. از جمـــله کارایــی غربالــگـری در موضوع سرطــان هاست. با تمام منافــعـــی که از غربـالـگـــری انتـظــار داریـم بایــد ایـــن موضوع را هم در نظـــر داشـــت که غربالــگــری خطـرات مخصوص خود را نیز دارد. تقریــبـا مهــم تریـــن رکــن انجـــام غربالـگـری تســـتـی اســـت که برای آن استفاده می کنیم؛ مثـلـــا برای سرطـــان پروستات تســت PSA و از این قبیـــل. برای ارزیابـی تســت مورد اســـتـــفاده شاخـصـــه هایـی تعـریف می شود که از قرار زیـر است؟

حســاســیت: توانـایـی تســـت در تشـــخیــص افـــراد بیمار واقعی

ویژگــی: توانـایی تست در شنـــاسـایی افـراد غیـر بیــمــار واقــعـی

ارزش اخـبـــاری منـفـی: نسـبت افـــراد با تست منـــفی که شرایــط را ندارند.

دو شاخــص آخـر رابطـــه قوی با شیوع بیـماری دارنـــد. همچــنــین برای تست تشـــخیــص بیماری هایـــی مثل سرطان که به دلـیـل شیوع کم «ویژگــی» ضعـیـــف دارنـد، تنها بخش کوچکـی از آزمون های مثبــت، مثبـت حقـیــقـــی اســت. خطاهــایی که در غربالـگــری پیـــش می آید، چه مفید باشـد، چه مضر، می توانـــد تعداد موارد شنـاسایــی شده بیــماری را افزایش دهد. مثلــا در مورد سرطـــان می تواند تصور همــه گیـری کاذب ایـجـاد کند یا با تخـصــیـص کاذب تعـداد بیـشــتری مبـــتــلا به سرطان، آمــار بقـا به طور اشتبـاهـی بالـا برود، در حالی که واقــعـــا این گونه نیـــسـت.

خطای زمان پیـــش بینی: بدون تاثـیــر آزمون بر سیر طبیـــعــی بیـمـاری رخ می دهد؛ یعــنی این موضوع که بیــمـــار بفهــمــد بیــمار اسـت، هیــچ تاثـــیری بر بهبود یا بقای او نخواهـــد داشـت و فقط زمـــانـی را که بیمار متوجه بیــمـاری اش می شود، افـزایش می دهـــد. به همــین علــت ما فقط برای بیماری هایـی غربـالگـری انــجـــام می دهیم که درمـــان منــاســـبی برای آنهـا داشــته باشیم.

نمونه گیری: به ایـن دلــیــل انــجــام می شود که تست های غربـــالگـــری عموما می تواننــد سرطان های با رشـــد آهـســـته و قدرت تهـــاجم کم را نسـبت به سرطان های با رشــد سریـع شنـــاســایی کنــند. سرطـــان هایــی که بین جدول زمانی غربـالــگــری ها شنـــاســـایـــی می شوند، عموما مهاجم تر هستنـد و پیـــامدهـای درمـانـــی آنـــهــا کمـــتـر رضـــایـتـــبـــخـش است. شک لشدیدی از ایـن خطـا «تشـــخیـــص بیـــش از حد بیـــمـاری» یا تشخیـص «بیـمــاری کاذب» اســت.

خطــای انــتخـاب: نمونه غربــالـگـــری ما شاید با جمعیتــی که تست برای آنهــا طراحــی شده متـــفــاوت باشـد. معــمولا افـرادی که به طور داوطلـب آمــادگــی حضور در غربـــالـــگــری ها را دارنـد بیشتر به سلــامت خود اهـمـــیـت می دهـــنـد و آمــار مرگ و میر بیـن آنهـــا کمتــر است. به ایــن حالـــت، «اثـر داوطلـــب سالم» می گویند. زیان هایـــی که با خود مداخـــلـه غربالــگـری ایــجـاد می شود، مضرات ناشـــی از بررســـی های بیـــشتر فرد با نتـایج مثبــت، چه واقعــی و چه کاذب و مضــرات درمـان از جملهآســیــب های بالـــقوه غربـالـگری هستـنــد.

سرطــان هایـی که هیـچ گاه قرار نبود علـائم بالیــنی نشـــان دتهــند، اگر تشخیــص داده شوند و حتــی کمی هم بقــای فرد را بالـا ببرنــد، جز اضـــطراب تشــخـــیص سرطـــان چیزی برای بیــمــار نخواهـنـــد داشــت. به همـــین دلیــل باید ملـــحــظـات ویژه ای در ایــن زمیـنــه اعـمال شود.

بیماری سرطان در ایران افزایش یافته است

مطالب مرتبط

نظرات کاربران (0)

دیدگاه ها بسته شده اند.