زلزله نشانه خشم خداوند یا امتحان الهی است؟

آيا اين كه زلـــزلــه يك امـتـــحان الهـــي يا يك نوع غضـــب الـــهـي اســـت، اين باور و عقيده دلـايل قرآنــي و فقـــهـي دارد؟

 

از نظر اسـلام داوري دربـارة بلاها و مصيبــت‌ــها و اين كه اين نوع پديده (زلـــزلــه) جز ضرر، زيان، تبـاهــي و خرابي سود ديگـري ندارد، بستـگي به اين دارد كه وضع عمومي جهان با تمــام ابـعـاد آن براي ما روشن باشــد، سپس داوري كنيم كه آيا اين پديده جز بدي و ضرر نتيجـه ديگـري ندارد؟ واضح اســت كه چنـين احاطـــهـ‌ـاي بر اوضاع عمومي جهان براي ما ممــكن نيست.

يك فيلـــسوف، هر چه هم با ديد مطلق و آزاد رويداد مورد نظر خويش را بررســـي كنـــد، فقط از نقــطـــه مصـالـــح مردم مرز و بوم خود و دريچة زمـان خويش مي‌توانــد، دربارة آن داوري كنـد، و هرگـز نمي‌ـــتوانــد از زمـان مشـخص زنــدگـي خود گامي فراتر نهـد، در حالي كه داوري صحيح در اين موارد علــاوه بر نظـــر وسيع، نياز به آن دارد كه از علل و انگـــيزه‌ــها و همـچنين نتايج و مقدمـات آن پديده از ازل تا ابـــد آگاهــي داشــتـــه باشد.

چه بســا ممــكـــن اســـت كه يك پديده و رويداد از يك بُـــعــد كوچك، بي‌فايده و زيانـــبار جلوه كنـد، ولي با در نظر گرفتــن ابعـــاد ديگــر، در گذشته و آينــده مفـيد و سودمند باشـد. آيا در جهــان فيلسوفي پيدا مي‌شود كه شعـــاع يك پديده و رويداد را تا اعماق ازليّت و ابديت پيش برد و هر حادثـهــ‌ـــاي را در مجـــموع ابـعـــاد زمان و مكــان با تمام رگ و ريشـهـــ‌ـها و شاخ و برگـهاي آن مورد بررســـي قرار دهــد و سپـــس داوري كند كه مثلــاً زلـزله در بم كه به ويرانـي آن شهـــر منـجـــر گرديد و گروهي بســـياري را كشــت و عدهــ‌اي را بي‌خـانـمــان كرد، سرتاســـر زيانـــ‌ـبار بوده است.

بشـــر در ارزيابــي پديدهــ‌هاي آفــرينـــش دچـار يك نوع خودبـينـــي خاص است و به همـه چيز و هر پديده از عينك سودجويانـــه خويش مي‌نگرد، هر گاه حادثه‌ـــاي به سود او و بســـتــگان و دوستـــان او بود، فوراً به وجد و شادي بر مي‌خيزد و اگــر فردي مؤمــن باشد، به شكـــرانـة آن پيشانـي برخاك مي‌ســـايد و در غير اين صورت آن را بلـا و آفت و بدبـختي و تيره روزي تلـقـــي مي‌ـــكـــنـــد. در حالي كه هر پديدهــ‌اي را اعم از نيك و بد، زشـت و زيبـــا بايد با نظام جهان سنجيد و آن را جزئي از مجــموع جهـان آفرينــش دانــست و سپس دربـــارة آن داوري نمود، چه بسا براي بقاء نظام آفـرينش، انـفـجاري در نقـطــهــ‌ـاي ضرورت داشــتــه باشد كه از فروريختــن نظام گيتـــي جلوگيري كنـد، اين انفجــار هر چنـد گروهي را نابود و آبـــادي‌هـايي را ويران مي‌ـكند، امـــّـــا در عين حال مطابق با حكمت و عدالت پروردگـــار اسـت.

گاهي خداوند متـــعال، براي تربيت و پرورش و رشد فضائل اخلاقـي انــسان بلـــاها و مصــائب را مي‌ـــفرســـتـــد تا اسـتــعدادهاي نهـفتــه به سبــب آن شكـفـتـــه شود و افراد در برابـر آن ياد بگيرنــد تا از خود اســتــقــامــت و پايداري نشـان دهنــد و زنــگ بيدار باشـي باشـد،‌كه انــسـانهــا در سايه آن از خواب غفلـــت بيدار شوند:‌ «و لقد اخذنا آل فرعون بالسـنـين و نقص من الـــثـــمــرات لعلـّــهم يذكـــرون»؛[۱] قوم فرعون را به خشـكــسالـــي و كمي ميوه دچار نموديم، تا شايد متذكر گردنــد.» بنابـــراين. از نظـــر آيات قرآن كريم، مصيبــت‌ـها و فشـارهـاي زندگـــي به برخــي از دلايل ذيل اسـت:

۱٫ گاهـي اين بلــاهـا و مصــائب، دســـتاورد خود آنــها است:

«و ما اصابــكــم من مصـيبة فبما كسبت ايديكم؛[۲] آن چه مصيبت به شمــا رسـد، دســـتاورد خودتـان اســت.» در آية ديگر مي‌فرمـــايد: «ما اصابــك من حسنــة فمن الـــله و ما اصـــابــك من سيئة فمــن نفسك؛[۳] آن چه از نيكـــي، به تو مي‌رسـد، از خدا و آن چه از بدي به تو مي‌ـــرسد از خود توست.»

۲٫ آزمــايش خدا و تكـــامل انســان، قرآن كريم تصـــريح مي‌ـكـــنـــد كه در نظام آفرينـــش، انـــســـان به وسيلــة «شر» و «خير» آزمايش مي‌شود:

«نبلوكم بالشـر و الخــير فتـنـــة؛[۴] ما به وسيلة «شر» و «خير» شمـا را آزمايش مي‌كنيم.» نيز در آية ديگـر مي‌ـــفــرمــايد: «بلوناهــم بالـحـــسنـــات و الــسيئات لعلهم يرجعون؛[۵] آنهـــا را با نيكـي‌ـها و بدي‌هــا آزموديم، شايد بازگردند.»

۳٫ آثار طبـيعـي گنـــاه
از ديدگاه قرآن كريم، گناه و كردار ناشايستــه انــســان، ‌به طور طبيعـــي و تكويني نه تنـهــا در مورد شخص گنـــهكـــار تأثــير بد دارد، بلـكـــه نسبت به سرنوشت ساير افـراد جامعــه نيز مؤثــر است: «و اتقوا فتـنة لاتــصـــيبـــنّ الذين ظلموا منـــكـم خاصة؛[۶] بتـــرسيد از بلـــاهـــايي كه تنـــهـا دامــنگير ستمـــگــران شمـا نمــي‌شود.»

زلزله نشانه خشم خداوند یا امتحان الهی است؟

مطالب مرتبط

نظرات کاربران (0)

دیدگاه ها بسته شده اند.