علائم بالینی نارسایی کلیه و مراحل جراحی پیوند کلیه

نارسایی کلیه در بسیاری از افراد طی مرحله ای بروز می نماید و باعث می شود کلیه فرد از کار بیفتد در این صورت سم های مانند اوره در خون بالا رفته فرد را دچار تورم در مفاصل ها و اندامهای بدن می نماید در ادامه تصاویر و جزئیات بیشتر علائم بالینی نارسایی کلیه و مراحل جراحی پیوند کلیه را در مجله خبری دانستن خواهید دید با ما همراه باشید.

به گزارش مجله خبری دانستن: کـــلیـه ها دو عضو لوبیــایی شکـل با میـلیون ها واحـد فیـــلتــرکننـــده بنـام نفرون هســـتـــنـــد که وظیــفـــه دفــع سموم و جذب مواد مغذی و شیمــیایــی لازم برای متــابولیــسم بدن را برعـــهده دارنــد. اگـر ایـن نفرون ها به هر دلــیـــلی از جمـــله بیـــمـــاری های کلـــیـه یا بیماری های زمـیـــنـه ای دچار آســیب و تخریـب شوند، کلیـه به سمت نارســـایـــی پیـــش می رود.

در صورتـی که حدود 90 درصد از نفرون ها از بین بروند، فرد در فاز انتــهــایـــی نارسـایی کلیـــه قرار می گیرد و نیــازمند دیـالـــیز می شود. در این وضعـــیت کلــیه ها قادر به دفـع سموم و جذب مواد لازم نیــسـتـنــد و کارکــرد تمـــامی ارگــان های بدن را تحت تاثـــیـــر قرار می دهنـــد. در نهــایــت نیــز برای رهایی از مشــکــلـــات دیـــالـیـــز و بهبود کامل، فرد به پیوند کلـــیـه نیـــاز پیـدا می کند.

این مقـــاله به مهـم ترین عوامل، علائم و ر اه های تشـــخــیــص و درمان نارسـایـی کلـــیوی می پردازد. نارسـایی کلــیوی به حالـــتی گفته می شود که در آن هر دو کلــیـــه سالــم، کارکرد خود را از دست بدهند، امــا اگـــر فقط یک کلــیـه دچـار اخــتـــلال کارکــرد شود، کلـــیــه دیگر قادر به جبران وظایـــف آن خواهـــدبود.

همـان طور که بسـیاری از افـــراد به دلیل فرایـــنــد اهدا یا بیـــمــاری های مثـــل تومور، سنــگ یا عفونت یکــی از کلـــیـــه های سالم خود را از دســت می دهــنــد و بدون هیــچ مشـکـــلی قادر به زنـدگـــی کردن هستـــنــد. در ایـــن وضعـیت، کلیه سالم خود را با شرایــط وفق می دهـــد، به تدریــج بزرگ تر می شود و کل وظیفه فیـــلتـــر خون را بر عهـــده می گیــرد.

عوامل دخـــیل در نارسـایـــی کلیــه

بیمـاری های بســیاری وجود دارنـــد که باعـث از دست رفتـــن کلـیه ها و نارسایـــی کلـــیوی می شوند؛ از جملـــه:

بیـــماری قنـــد: دیـــابت کنتـــرل نشده و بالــا بودن قنـد به طور مداوم باعـــث آسـیب به نفرون های کلـیه و از دســـت رفتن کارکـرد آنـــهــا می شود.

بیمـــاری های عروق و تنـــگی رگ های کلیــه: ایـن بیـماری ها با اخـتـلــال در خونرســانـی به کلیــه ها باعــث نارسایـــی کلیوی می شوند.

عفونت های شدیــد: عفونت هایـی که وارد خون می شوند با تاثـیر بر کلـــیـه ها می توانـــنـد منـــجـــر به نارســایـی حاد آنهـا شوند، امــا اگــر عفونت فقط در یکی از کلیـــه ها ایجاد شده باشد، باعث نارسایــی کلـیوی نمـی شود زیرا کلــیه دیگر به فعالیت خود ادامه می دهد.

بیــماری های خودایمـــنـــی: سیـــستــم ایــمـــنی وظیـــفـه دارد از بدن در برابـر عوامــل بیماری زای خارجـی و داخلــی مثـل سرطان ها دفــاع کنــد، اما این سیـــســتـــم در بیمـــاری های خودایــمـنــی، علـــیه بدن شروع به فعالیـــت می کنـد و به بافت های سالـم آســیب می رسـانـــد. این بیمـــاری ها انواع مخــتـلـفی دارنــد و بخــش های متفاوتی از بدن را تحت تاثیـر قرار می دهـند. برای مثـــال بیمـــاری لوپوس می تواند باعث ضعف و بی حالـــی کلی بدن و درگـــیری مفــاصل، ریه، قلـــب، کلیه، پوست و… شود.

بیـــمـاری های مادرزادی: بعضی از بیـــمـاری های مادرزادی می توانـند بافــت کلیه را از دوران جنـینـــی تحــت تاثـــیر قرار دهـنــد. ایـن بیماران در صورت زنده مانـدن می تواننـد در سنین بالـــاتــر داوطلب جراحی پیوند شوند.

بیمــاری های کیــســـتــیــک کلیه: کلـــیـــه ها در حالــت طبیــعی ممـکــن اسـت چند کیــست داشتــه باشــنــد، امـا با افزایش تعداد ایـن کیـســـت ها، بافت کلــیه و نفــرون ها از کیسـت پوشیده می شوند و کارکرد کلـــیــه کاهش می یابد. در ایـن وضعیت بیـمـار برای دیــالیز و جراحی پیوند داوطلب می شود.

فشار خون: فشـــار خون بالــا یکـی از عواملـی اســت که خونرسانـی را در کلــیــه ها دچــار اخـــتـــلـال می کنـــد. در این وضعـیــت خون با فشــار مناسب به کلــیـه ها و واحـدهای فیلـتــرکنــنده نمـــی رسـد و باعـث تخــریـــب نفـرون ها می شود. با افزایـــش تعـداد نفــرون های تخریـب شده نیز فرد به سمـت نارسایـــی کلیه پیش می رود.

درگــیـــری کلـــیه در بیمـاری لوپوس

در صورتی که لوپوس کلـیـــه ها را درگـیـــر کند، نفـرون های کلــیه از بیـن می روند. این حالـــت که تحـت عنوان نفـــریـــت لوپوسی شناخــتـــه می شود، یکــی از دلــایــل نارســـایـــی کلـیه اســـت. بیمـــاری های خودایــمـــنی توسط متـــخصصـان روماتولوژی تحــت درمان و کنترل قرار می گیــرنــد. اگـر ایـن متــخــصصان متوجه شوند فرد به سمــت نارســـایـــی کلـــیه پیش می رود بایـد هر 3 ماه یکـــبــار خون و ادرار او را از لحاظ دفع پروتیین و کراتیـــنـــیــن بررسی کنـنـــد.

دفــع پروتییـن در ادرار نشانـــه اخــتـلـال در عمـــلکــرد واحــدهای فیــلتــرکـنـنده کلیــه است. اگـر میزان پروتیـین دفع شده از یک حدی بالاتــر برود، بیــمـــار بایـــد به متـخـــصــص فنـــرولوژی یا داخـــلی کلیه مراجـعـه کنــد. در این وضعیت تا حد ممکن از دارو استـــفاده می شود، امـا اگـر نمونه برداری از کلـــیه نشان دهنده نفـریـــت لوپوسی با التــهاب کلـــیـه بر اثــر لوپوس باشـد، فرد داوطلب دیـالـیز می شود. در نهایت نیـز با پیدا شدن کلـــیه منـــاســـب، داوطلب جراحی پیوند خواهـد.

علائم بالــیـنی نارسایـی کلـیه

در نارســـایی حاد کلـــیه، میــزان سموم بدن مثــل کراتـیـــنــیــن ظرف مدت کوتاهـی در خون بالــا می رود و به دنبال آن سطـح اوره افزایـــش پیـدا می کنــد. در نتیجـه فرد دچـار تورم در اندام ها می شود. البته تورم در نارســایی مزمن کلــیـه شایـــع تر است زیرا ایــن نوع نارسایی به تدریـج اتـفاق یمی افتـد. از دیـــگـر علائم نارســایی حاد کلیه می توان به بی اشـتــهایی، تهوع، اسـتــفـــراغ و کاهــش هوشیاری اشـــاره کرد. علـائم نارسایـــی مزمـــن کلــیــه نیــز مشابـــه نارســایــی حاد است امـــا از آنــجــایـــی که آســـیـــب در ایـــن نوع نارسـایــی به تدریج اتــفـاق می افــتد، بدن خود را با شرایـــط وفق می دهد و علـائم را دیرتر نشان می دهد.

به همـین دلیل ممــکـــن است فرد علائم بی اشـــتهـایی، تهوع و استفراغ را خیــلی تجربـــه نکند. در نارســـایی مزمن فرد بیشتـــر متوجه تورم در انـــدام های فوقانـــی یا تحــتـــانــی، پلک های پاییـنــی و… می شود. الــبتـه بایـــد توجه داشـــت تورم در انـدام ها می توانــد دلــایـل مختلـــفی از جمــلـــه مشـــکــلـات قلـبی، تیـروییـــد و… داشتـــه باشد، بنابـــرایـن نمـی توان آن را همـیشه به مشـکـــلات کلیوی ربط داد. دفع پروتییـــن در ادرار یا بالا رفتـــن کراتـــیـــنیـــن در خون از دیـگر علائم نارسـایـــی کلـــیوی هسـتنـد.

ممنوعیـــت پیوند کلیــه برای افـــراد خاص

جراحـی پیوند کلیه برای گروهی از افراد ممنوعیت دارد. افـــراد مبتلا به سرطـــان منتشـــر در کل بدن عفونت وسیع و فعال و بیماری های زمیـنـــه ای قلب و کبد جزو ایــن بیــماران هسـتـند. درواقـــع، بدن فرد باید توانایی تحــمل این جراحی بزرگ را داشتــه باشــد و از طرف دیـگـر با مصـرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایـــمـنـی دچــار مشـــکـل نشود. از آنـجایـــی که کلـیـه اهدایــی یک جسم خارجی برای بدن محــسوب می شود، سیســتـــم ایـمـــنـــی سعـــی کنــد آن را از بدن دفع کنـــد، بنــابــراین لازم اســـت ایـن بیمــاران پس از جراحی پیوند برای همیشه از داروهای سرکوب کننـــده سیســـتــم ایمــنــی استفـــاده کنـــنــد.

حال اگر فرد د چار بیــمــاری سرطـــان، عفونت و… باشــد، با مصـرف داروهای سرکوبگـر ایمــنـــی دچــار پیـــشرفـــت این بیـماری ها می شود. بنابرایــن داوطلب مناســبـی برای عمــل پیوند نیـــســت. مبتلـایـــان به بیمـــاری ایدز نمــی توانـنــد تحـت عمل جراحی پیوند قرار بگـــیـــرنـــد. این افـراد خود دچار ضعــف سیــســـتم ایمـــنی هســـتنـد و از داروهای تقویت ایـــمـــنی اســتفـاده می کنــنــد، بنــابـــراین نمی توان برای آنـــهـــا از داروهای سرکوبگـــر ایمنی اســتفاده کرد.

شرایـط لازم برای گیــرندگــان کلیــه

افرادی که داوطلب جراحـی پیوند کلیـــه می شوند بایـــد از لحـاظ سلـامــت سایـــر ارگان های بدن در وضعـیـــت منــاسـبـــی قرار داشــتـه باشند. بعـــضی ها معتقد هســتنـد افراد مسن نبــاید ایـن جراحـی را انـــجام دهـــند، امــا برخی منـــابــع ایــن عمل را در هر سنی مجــاز اعــلام کرده اند، البته به شرطـــی که بدن بیـمـار سالـم و قادر به تحمـل عمل باشــد. افراد گیـــرنــده کلیـــه باید از لحاظ وجود بیـــمــاری سرطـــان در کل بدن بررسی شوند تا با تجویز داروهای سرکوبگر ایمنی دچار رشـــد بیمـاری نشوند.

برای مثال خانـــم ها قبل از عمـل پیوند حتما بایــد از لحـــاظ سلــامت گردن رحـم یا سرویکـس و پستـان ها بررســـی شوند. علاوه بر ایـــنهـا، گروه خونی و فاکـــتورها و آنـتـی ژن های خون باید مشـخـــص شود تا بتوان از قرابـــت یا سازگــاری با فرد دهنده اطمیـــنـــان حاصـــل کرد.

شرایـــط لازم برای اهداکـــنــنــدگـان کلــیه

فردی که قصـد اهـدای کلــیه دارد نبایــد دچار بیـــمـــاری های زمیــنـه ای مثل دیابت، فشار خون بالــا، سنگ کلیه، بیـــماری های خودایـمـنی، قلبی و کبــدی باشد زیـــرا ممـــکن است در آینده به کلـــیه خود نیــاز پیدا کنـــد. حتـــی اگـــر کلـــیــه او در زمان حال سالم باشد نبایـد آن را اهـــدا کنـد، اما اگـر فرد کاملـا سالم باشــد و داوطلــب اهدای کلــیـــه شود بایـد حتــما قبـل از عمل از عروق کلیه آنژیوگرافی یا سی تی آنژیوگرافی انجـــام دهـــد تا مشــخص شود کلـیــه کدام سمـت از لحاظ آنــاتومی برای اهـــدا و پیوند منــاســب تر اســت.

دریافــت کلیــه از فرد زنده یا بیمار مرگ مغزی

کلـــیـــه اهــدایی در دو حالــت برای فرد گیـــرنده فراهــم می شود؛ از فرد زنـده یا فردی که به هر دلـیلـــی دچـــار مرگ مغـــزی شده اسـت. مشـخـصــات خونی افـرادی که داوطلــب جراحی پیوند هسـتند توسط انجمــن پیوند کلیـه در فهرســـت پیوند قرار داده می شود. سپــس با فراهم شدن کلیه اهدایـــی، شرایط خونی آن با تمـام افراد داوطلب در فهرســت انــتــظار سنـــجـــیـده می شود. در کشورهــایـی مثـل آمــریــکـــا گاهـــی حتـــی 2 سال می کشد تا کلیـــه منـــاسـب برای بیمار پیــدا شود زیـرا کلـــیــه های اهدایـــی اغـلب از طرف افراد خانواده یا افـراد با مگــر مغـــزی اهـــدا می شوند، اما خوشبختانــه صف انــتـــظـــار در ایران کوتاه تر است زیرا تعـداد افراد اهـداکـــننده زنده بیــشـــتـــر است.

مراحــل جراحــی پیوند کلیه

با تقســـیم بنــدی تنه به 3 قسـمـت سیـــنه، شکم و لگن می توان گفــت کلیـه ها در قسمت انـتهـــایی و پایــیـــن شکـــم (به سمـت پشت) قرار گرفــتــه اند. در جراحی پیوند کلـیـــه معمولا کلـــیــه خود فرد از بدن خارج نمــی شود، بلـــکـــه کلــیه اهــدایـی به آن پیوند زده می شود، مگـر اینــکه کلـیه نارســـا، پلی کیســـتـیک و انـــدازه آن بزرگ شده باشد. درواقع، اگـر کلیه افـزایــش اندازه پیــدا کرده و باعــث ایـــجـــاد فشار داخل لگـن شده باشـد، جای زیــادی برای کلــیـه اهـدایـــی باقــی نمــی گذارد و باید از بدن خارج شود. در هر صورت، کلـیه اهدایی معـمولا داخـل شکـم و در قسمت قدامی آن قرار داده می شود. برش ایـــن جراحی معـمولا به صورت مایــل در سمــت راسـت شکـــم ایـجاد می شود.

فرد پس از جراحــی تا 2 روز تحــت مراقــبت های ویژه در بخش پیوند باقــی می ماند. سپـــس با توجه به نظر جراح و سیــر بهــبود ممــکن است 1 تا 2 هفته در اتـاق ایزوله بخـش پیوند نگــهـــداری شود. مصرف داروهای سرکوب کنـنده ایــمــنـی باید بعـــد از عمـــل آغـــاز شود زیرا سیـســـتــم ایــمنــی بدن در همــان ساعـت های اولیه پس از پیوند نسـبـــت به پس زدن کلــیـــه دریـافتـــی اقـدام می کنــد. ایـن داروها با پایــیــن آوردن سطح ایـمنـــی بدن باعـث می شوند کلــیـه به عنوان یکــی از اعضــای بدن پذیـرفتــه شود. مصرف داروهای سرکوبگــر ایــمــنی بایـــد برای همیـشـــه ادامـــه یابد، فقــط ممکن اســـت طی زمـــان از میـزان دوز آنـهـا کاســـتـــه شود.

مراقـبـــت های پس از عمـل

پس از جراحــی پیوند، فرد باید تحـــت نظر متخصــص تغـــذیه قرار بگــیـــرد و مصــرف گوشت قرمـــز و نمک را کاهش دهد. همـــچنین بایـد 6 تا 7 هفتـــه بعـد از عمـــل از بلــند کردن اشــیـــای سنـگین تر از 5 کیـــلوگرم خودداری کند تا زخــم دیواره شکــم بهـــبود یابد. ورزش نیــز طی ایــن مدت فقــط بایـد در حد پیـــاده روی باشــد. ضربـه به شکـــم، ورزش های شدید و بلنــد کردن اشـیـای سنـگـــیـــن در دوران نقاهــت همـــگی فرد را در معـرض خطـــر پارگی دیواره شکم قرار می دهـــنــد. فعالـــیت های طبیعی و زندگی عادی را می توان از 2 ماه بعــد از عمـل آغاز کرد.

پس زدن کلـیه پیوندی

کلیه پیوندی در بعضـی موارد طی روزهای اول توسط بدن پس زده می شود. در ایــن وضعیت، سیــستـــم ایــمنـی با ترشــح مواد خاص باعـــث ایــجاد تب می شود. علاوه بر تب، فرد ممکــن اســـت دچـــار ورم کلی بدن شود که به علت عدم کارکــرد کلـیـه و تجمع سموم در خون ایــجـــاد می شود. یکی دیگر از نشـانه های پس زدن کلیه، نکـــروز یا گانــگــرن بافت کلیه و درد شدیـــد است. با بررسی فاکتورهای خون مثـل کراتینـیــن و اوره نیـــز می توان به پس زدن کلیـــه پی برد. درواقــع، بالـــا رفـتــن ناگـهـــانی ایـــن فاکتورهــا می تواند نشان دهـنــده پس زدن کلیـه باشد.

افــزایــش ناگهــانی وزن در روزهـای بعــد از عمل از دیـــگـر نشــانـه های دفـــع کلـیــه اهدایــی اســـت که به علت تجـــمـع مایعـــات در بدن ایجــاد می شود. اگـر پس زدن کلیه در مراحــل اولیـه باشد شایــد بتوان با تغــیـــیر دارو آن را متوقف کرد. در غیـر ایـن صورت فرد بایـــد کلیــه اهـــدایی را از بدن خارج کنــد و تا پیـــدا شدن کلیه جدید تحـــت درمان با دیالــیز قرار بگیرد. گاهی اوقات نیــز پس زدن کلـــیه به تدریـــج و در ماه ها یا سال های آیـــنـده اتفاق می افـتــد. در ایـن شرایـط، میزان اوره و کراتــیــنیـــن به تدریج بالــا می رود و مزمــن می شود. همچـنیـن فرد آرام آرام دچــار تورم می شود. ایــن بیـــمــاران نیـــز ممـکن اسـت داوطلـــب دیالیز شوند و مجـدد در فهرست پیوند قرار بگــیــرنـــد.

پیوند کلیـه، لوپوس را خاموش نگه می دارد

از آنجــایی که درمـــان بیـــمــاری های خودایــمنی مثـل لوپوس با اســتـــفــاده از داروهای سرکوبگر سیـــستـم ایمـــنــی ایــنـجـام می شود، ایــن بیـــماری ها پس از جراحی پیوند کلیه تا مدت ها خاموش باقی می مانــنـد زیرا برای جلوگیـــری از دفـع کلـیــه پیوندی از مقـــادیر بالــای داروهای سرکوب کنــنـده ایمـــنی اســتـفاده می شود، اما بایــد به خاطـــر داشت بیمـاری لوپوس به غیر از کلیــه می توانـد سایـــر ارگان ها بدن را نیز درگیــر کنــد. اخـــتـــلـال در ایـن ارگان ها نیز خود ممـــکـــن است منــجـــر به اختلـــال در کارکـرد کلیـــه پیوندی شود.

برای مثـــال اگـر لوپوس بر کارکرد قلــب تاثــیــر گذاشـــتــه باشـد با اخـــتلـــال در خونرســانی به کلیه پیوندی می تواند سلـامـــت آن را در معــرض خطـــر قرار دهد یا برای مثال اگــر دسـتـگاه تنـــفــس بیــمـــار به دنـبال لوپوس دچــار درگیـری شده باشد، با اختلـال در اکــسیــژن رسانـــی به بافت ها می توانـــد کلیه پیوندی را دچار مشـکــل کنـد. علـاوه بر ایـــنها، افـــرادی که کلـــیه پیوندی دریـافــت می کننــد حتــمــا بایــد به طور مرتب از لحـــاظ رشد بیمــاری های سرطــانـی در ارگــان های مخـــتـلف بررسـی شوند. تمــامی این عوامـــل می توانند کلـــیه پیوندی و حیــات بیمـار را در معرض خطر قرار دهند، بنـــابــرایـــن افراد باید پس از پیوند کلیــه همـیشـه تحـت نظـــر پزشـــک باشـــند تا به محـــض وقوع اولیــن علائم نسبت به رفـــع آن اقـــدام کنــنــد.

پیـــشگیـــری از نارســـایی کلیه

افـراد مبتــلـا به لوپوس برای پیشــگیری از نارسایــی کلـیه بایـــد تحــت نظــارت دقیق و منظـــم پزشـــک قرار داشـتـه باشند تا در صورت بروز علائم درگیری، کلــیـــه را تحـــت درمان حمـــایتی قرار دهنـــد. مصــرف منظـــم داروهای لوپوس و انـجام به موقع آزمایش های دوره ای به پیــشگیری از اخـتـلـالــات کلیــه در این بیـــماران کمک می کنــد. افراد مبــتـلـــا به دیابـــت نیز برای ایـــن منـظور باید همـیشه قنـد خون را در محدوده طبیـعــی نگـه دارند و داروهای خود را به طور مرتــب استفـاده کنـــنـــد. در این صورت درگــیـری کلیـه را می توانند به تعویق بینـــدازند یا به طور کلی از بروز آن جلوگیــری کنـــند. مبتلایان به فشار خون بالا نیـــز بایـد همیـشه فشار خون را تحـــت کنــترل داشتــه باشنـد.

علائم بالینی نارسایی کلیه و مراحل جراحی پیوند کلیه

نظرات کاربران (0)

دیدگاه ها بسته شده اند.