علل عقب‌ماندگی جسمی و ذهنی در برخی از کودکان

عقب ماندگی یا کم توانی در برخی از کودکان شایع می باشد خیلی از کودکان مادرزادی به این بیماری دچار می باشند ولی خیلی از کودکان در سن های مختلف این بیماری در آنها پدیدار شده و کودکان را مبتلا می نماید در ادامه تصاویر و جزئیات بیشتر علل عقب‌ماندگی جسمی و ذهنی در برخی از کودکان را در مجله خبری دانستن خواهید دید با ما همراه باشید.

به گزارش مجله خبری دانستن : عقـــبـ‌ـــمانــدگی ذهـنی در کودکان بحـث گستـــرده و بســیــار جامعـی است. محـقـــقـان معـتقـدنــد فقـط ۱۰ تا ۱۵ درصـــد علـــلـی که باعــث عقبــ‌مــانـــدگـــی ذهنـی می‌ــشوند، شنـاخــته شده اسـت. شایـــد ایــنــ‌ـــطور تصور میـ‌شود که عقــبــ‌مانـــدگـــی ذهـــنی در اثـــر اختــلالـــات ژنتـیــکی ایـــجـــاد میــ‌ــشود، ولی در ایـــن مبحـث توضیح میـــ‌ـدهــیـــم همـیــشه علـل عقـــب‌ـــمـــاندگـی ذهــنی ژنـــتـــیک نیـــسـت و علم پزشـــکـــی هنوز نتوانســتــه علـت درصد بالـــایـــی از عقـبـــ‌ماندگـیــ‌هـــای ذهـــنـــی را مشخــص کنـــد و جلوی تولد چنـیـــن کودکانی را بگـیرد، ولی عوامــلــی وجود دارند که دوری از آنـهــا احتمـال عقــبـــ‌ــماندگی را کمـتر میـــ‌ـــکــند.

انـــجمــن علـــمـی متـــخصـصان کودکـان آمــریکا، علل عقـــبـــ‌ــمـانــدگی را بر اساس زمـان وقوع آن به ۳ گروه تقسـیـــم کرده اسـت: علـل پیـــش از تولد، علـل حین تولد و علـــل پس از تولد.

علـــل پیش از تولد

علل پیش از تولد را میـ‌توان در یک تقسـیمــ‌بنـــدی کلــی به ۴ گروه زیــر تقسـیم کرد:

۱٫ اختلــالات کروموزومی: دانـشـــمـــندان گام بزرگـی در شناسایـی علل ژنتـیـــکــی عقـــبــ‌ماندگــی ذهنیــ‌ برداشـتهــ‌ــانـــد. حداقـل ۷۵۰ نشــانـگـــان ژنــتیکـی بهـ‌ـعنوان علل عقـب‌مـانــدگی شناسایـی شده اســت. مشـــهورتریــن عقبـــ‌ـــمانـدگــی ذهـــنـــی ناشـــی از اخــتــلالــات کروموزومی شامـــل نشـانـگـــان داون، نشانــگـــان ویلیـامز، نشانگـان ایــکس شکـــننــده و نشـــانـــگـــان پرادرویلی است.

۲٫ خطاهــای مادرزادی سوخت و ساز: بعضـی نقـص‌ــهـای ارثـــی ناشـی از خطـاهـــای مادرزادی سوخت و ساز در اســـیدآمــیـنه، کربوهیـدرات، ویتامـیــنـ‌ـهــا یا سایر عنــاصـــر موجود در بدن است. یکی از متداول‌ـتــریــن‌ آنـها بیـماری فنـیـل‌ـــکـتونوریــاســت. در ایــن بیـماری بدن نمــی‌ــتواند ماده‌ای به نام فنیلــ‌ــآلانـــین را به تیـروزین تبــدیــل کنـد، درنـــتـیــجـه تجــمــع فنیـل‌آلانـــیـن منـــجـــر به رشد نابهنـــجار مغــز و عقــبــ‌ـــماندگــی ذهـنی کودک میــ‌شود. جلوگیـری از عقب‌ـــمـانـدگی بســیـار آسان اســـت. آنچه مهـم است تشـــخیـــص زودرس اخـتـــلال اسـت. برای ایــن کودکان رژیــمـ‌ـــهــای غذایی خاصــی تنــظیم میــ‌شود که معمولا تا اواسط کودکـــی قطع میـــ‌ـــشوند، ولی در بعضی کودکـان لازم اســت ایـن رژیـــم تا آخر عمـــر ادامه یابــد.

۳٫ اخـــتـلالــات رشـــد مغز: دو نمونه مهم از اخــتـــلــالات رشـــد مغـزی «هیـــدروسفالـی» و «میـکـــروسفالـــی» نام دارند. کودکــان میکـروسفـــال دور سر بســیار کوچک و به شکــل کلــه‌قنــد دارنـد. چنـیـــن کودکــانی عقـبــ‌مـــانـده ذهنی هستـــنـد. کودکان هیــدروسفال دور سر بزرگـــی دارنــد که ناشـــی از تجمـــع مایــع مغزی نخــاعی در مغز اســت. برای چنـــیـن کودکـانــی وسیــلــه‌ـــای به نام شنـت (لوله) به وسیلـــه جراحــی در مغـز کار می‌ــگذارنــد تا مایع اضـــافی را از مغز خارج کنــد. با این کار جلوی بروز عقب‌ــمـانـدگـــی ذهـنـی گرفـتــه میـ‌شود.

۴٫ محـیــط: دوران بارداری بسـیار حســاس اسـت و مادر بایــد از همـــه عوامـل خطرزا دوری کند و کاملـــا مراقب سلــامت خود باشد. در مادرانی که سوء‌تغذیه دارند، سیـگار، الــکل، کوکائین و هروئین مصرف میــ‌کـنـند، دچــار بیمـاریـــ‌ـهــای عفونی مانـــند سرخجـه(بهـــ‌خصوص در ۳ ماهــه اول بارداری) میـ‌شوند یا در معـرض مواد سمی ماننـــد سرب و اشــعه ایکـس قرار می‌گــیرنـــد، احـتـــمال ایــنـکـه کودک عقـبـ‌ـــمـانـــده ذهنـی به دنـیـا بیاورنـد، زیـــاد اســـت.

علــل حین تولد

در طول زایـــمان نیــز ممکــن اســت مشکـــلــات زیـادی ایـجاد شود که باعث عقـب‌ـــمـــانـــدگی ذهــنی در کودک میـ‌ـشود. یکـی از مشـــکلــاتی که جنـــیــن را حیـن زایـــمان تهـــدید میـ‌کند، کمـبود اکسیـــژن در مراحـــل انــتـهـایـــی زایمان است؛ مثلا ممکـــن اســت کودک مدت زیـادی در کانــال زایــمانـی گیـرکنــد و بنـدناف تحت‌فـشــار قرار گیرد. عفونتــ‌ـهایــی مانـــنــد سیــفـلیــس و تبـخـال نیـــز در طول زایـــمــان ممکــن اســت از مادر به کودک منتقـــل شود. این دو بیـمـــاری میـــ‌توانند منـجـــر به بروز عقبــ‌ــمـانـدگی در کودک شوند.

علـــل پس از تولد

این علـــل به دو گروه بزرگ تقـــسیم میـــ‌ــشوند:

۱٫ علل زیـــستـــی بعد از تولد: آسیـب مغزی مانـــنـــد ضربهـــ‌ـــهـــای مغـزی، عفونت(مننـــژیت و آنســـفـالـــیـــت)، مسمومیت و سوء‌تــغــذیــه از علل مهـم عقبـ‌ماندگـــی ذهـــنـی بعـد از تولد هستـنــد. مسـمومیت با سرب نیـــز در بروز عقبـــ‌ـمـانــدگــی ذهــنـی بسـیــار تاثـــیـــرگــذار اسـت. گرچـــه کاربرد سرب در رنگ محـــدود شده، ولی هنوز هم نوزادانی هستند که با خوردن رنگ دچـار مسمومیت با سرب میـ‌شوند.

۲٫ علـــل روانـی ـ اجتـــمــاعی بعـــد از تولد: محــیـــط تاثیر زیادی در سطــح هوش کودک دارد. کودکانـــی که در منـاطـق فقیـــر پرورش می‌ـیابـــنـد، کودکانی که در پرورشــگاه بزرگ میـ‌ـــشوند و مراقب منـــاســـب ندارنــد و آنـــهــایی که مورد سوء‌رفتار قرار میــ‌ــگــیـــرند، بیشـتــر در معرض عقــبــ‌ــمـــانـــدگی ذهنــی هســتــند.

توجه

افـــراد عقبـ‌مـانــده ذهنــی هزینه زیادی بر خانواده و جامعـــه تحمیل می‌ــکـــنــنـــد. نگــهـداری از چنیــن افـــرادی بسیــار دشوار اسـت و با افـــزایـــش سن دشوارتــر هم میـ‌ـشود. بعـضی از این افـراد نیـاز به نگهــداری دائمی دارنـــد. گروهی هم که آموزشـــ‌ـپذیـرنـــد، بایــد هزیـنـه زیادی صرف آموزش آنـــهــا کرد. سطوح عقبـــ‌ـــمــانـدگـــی ذهـــنی متــغیـر است. درگــذشــته برای بیــان سطـــح عقـب‌ـمـــاندگـــی ذهـــنـــی از معـــیار سنــجــش هوش استفـاده میـ‌ــشــد که ۸۰ بود، ولی امــروزه ایـن رقـم به ۷۰ و ۷۵ رسـیـده است. الـبـــتـــه معـــیـار سنجش عقبـ‌ـــمـاندگی فقــط سنــجش هوش نیسـت و مهـارت‌ــهـای سازشــی فرد (شغل، روابــط اجــتماعـی، ارتــبـاطـــات، مراقـــبت از خود، تحــصیـلــات و…) نیــز مورد توجه قرار می‌گــیــرد.

افراد دچار عقـــبــ‌ــمانـــدگـی ذهنی که آموزشـ‌ـپذیرند و سطح هوشی بهـــتری دارند به خدمات آموزشـــی، مهارت‌ـآموزی، آموزش برای خانواده و… نیاز دارند. آموزش بایــد از همــان مقطــع ابتــدایـی حتی زودتر آغـــاز شود تا بتوان کودک را برای ورود به اجــتـماع آمـــاده کرد. باید کاری کرد چنین افــرادی تعـامـــلـات اجـــتـــماعی بهــتــری با اطرافیـان داشتــه باشنــد. حتــی بهــتر اسـت کودکان دچار عقـــبــ‌مــانـــدگی ذهنی را کنـــار کودکان سالـــم قرار داد تا عرصــه رقابــتـــی ایجاد شود. البته کودکـــان سالـــم نیز یاد میــ‌ــگــیـــرند با چنین افــرادی ارتباط طبـیـعـیــ‌تـری برقرار کننـــد.

در انتخـاب شغـــل کودکان دچـــار عقـــبــ‌ــمـــانـــدگـی ذهنـی نیــز بایـد دقــت شود. کارهـای تکـراری باعــث توقف پیشرفت یا افت این افـــراد میــ‌شود، ولی مشارکــت در کارهـا (الـــبتـــه کارهایــی متــنــاسب با توان آنــهـــا) میـــ‌توانـــد بســـیار کمکـ‌ـــکـننده باشـــد.

عقبــ‌ـــمانـدگی ذهنـی به ۴ گروه خفیـــف، متوسط، شدیـــد و عمیق تقــسـیم میــ‌شود. گروه شدید و عمیــق آموزشــ‌ـناپذیــرنــد و با کمک و آموزش نمـــیــ‌ـــتوان نمره هوشبهر آنــهــا را تغـیـــیـر داد. ایـــن دو گروه هیـچـ‌ـگـاه نمی‌ــتوانند زندگـی مســتقلی داشتـه باشــنـد و حتــی کارهــای شخـصـــی خود را تا حدودی انـــجــام دهـنــد.

امـــروزه برای تشـخیص بعــضـــی عقــبــ‌مـــاندگـی‌ـهــای ذهنی و ناهــنـجــاریــ‌ـهــای مادرزادی از روش‌هـــای مخـتلفی مانند آزمایش خون، آمنیوسنـــتـــز، نمونهــ‌بــرداری از جفـت و… اســتفاده میـ‌ـــشود و به مادر و خانواده این فرصـــت را میــ‌ــدهــد که کودک سالمـــی داشـــتـــه باشــند.

علل عقب‌ماندگی جسمی و ذهنی در برخی از کودکان

نظرات کاربران (0)

دیدگاه ها بسته شده اند.