پریود دردناک با شیوع فیبروم در رحم | جزئیات و نحوه درمان فیبروم

فیبروم در رحم موجب درد فراوان در آغاز پریود و قاعدگی می شود خانم هایی که درد در ناحیه پایین شکم دارند و خونریزی شان از حد معمولی زیاد می باشد به ماما مراجعه نموده تا با یک سونوگرافی از داخل رحم معلوم شود این افراد بیماری فیبروم دارند یا درد پریودشان طبیعی است در ادامه تصاویر و جزئیات بیشتر پریود دردناک با شیوع فیبروم در رحم | جزئیات و نحوه درمان فیبروم را در سایت دانستن خواهید دید با ما همراه باشید.

به گزارش سایت دانستن: اگر علـائمی مثل قاعدگـی های سنـــگـیـن و دردنــاک، خونریــزی های بین دو دوره عادت ماهـــانه، احـــساس پُـری در پایــین شکـم، تکرر ادرار، احـساس درد هنـــگـام رابـــطه جنسی و احساس درد در پایــیـن کمــر دارید در مراجــعـه به پزشک و انجام سونوگرافی از رحـــم درنگ نکنـید. «فیبـروم رحــم» (Uterin fibroids) یکـــی از شایـــع تریــن بیـــمـــاری های زنـــان اســـت که هیــچ گروه سنــی از ابــتـــلـــا به آن مصون نیســتـنــد، هرچند سن شایع بروز آن دهه سوم و چهـــارم زنـــدگـی اســـت.

با آنـکـــه برخـــی از انواع فیبروم رحـــم مشکلـات متعـــددی مانـــنـد نازایـــی و سقط جنین را به وجود می آورند، جای تعجـــب اســـت که غالــب زنـان فیـــبـــروم را به عنوان بیــمــاری جدید نمـی گیــرنــد اما واقعیـــت ایـن اســت که این بیماری می توانـد به کم خونی، اختـــلـال در دفـع و فشار به کلـــیـه نیز منـــجـــر شود. آمـار جهانـــی حاکـی از آن اســت که حدود ۳۰ تا ۴۰ درصـــد زنان به فیبروم مبتـلا هسـتـــنـــد، اما متـــاسـفـانه در ایـران آمار دقیـــقـــی از تعـداد زنان متبــلـــا به ایـــن بیــمـاری در دســتـــرس نیـسـت، درســت مانـــنــد دیـگـر بیمـــاری ها. البــتــه آماری غیـــررســـمی اعـــلام کرده که از هرچهـار زن در ایران سه زن به این بیمـــاری مبتــلا هستـنــد. در گذشــته برای درمـــان فیبروم از عمـــل های جراحی باز اســتفاده می شد که روشی وقت گیر بود و احتـمــال عفونت را افزایــش می داد.

همـــچنــیــن دوران طولانی درمان و نقاهـت روش های جراحـــی باز موجب می شود عملکـرد شغـلـــی و اجتــمـاعــی بیمــار مخـــتـل شود. اما امـــروزه جراحـــی های لاپاراسکوپی به طور گسـتـرده ای مورد استقــبـــال جراحـــان و بیماران قرار گرفـته اســـت. برای کسـب اطــلـــاعات دقـــیق و به روز دربـــاره این بیـــمــاری و شیوه های درمانی جدیـــد آن (که به جراحــی های کم تهـاجــمی معروف انـد) پای صحبت های دکــتـــر ابوالـفـضـل مهــدی زاده کاشـــی نشســتیـــم. او جراح و متخــصـــص زنـــان، زایـمان و نازایـی، اســتـــاد دانـشگاه علوم پزشـــکـی ایران و رئیس بخـــش زنـان بیمارســتـان حضرت رسول اکــرم (ص) است.

گفتـه می شود که فیبـروم شایـع تریــن بیـماری رحم اسـت. ابـــتــدا بفـــرمـایــید که اصـلـا فیــبـروم چیـست و معــمولا در چه سنی بیـشتــر شایـــع است.

– فیـــبروم ها که نوعی تومور خوش خیــم رحـم محــسوب می شوند معــمولا در سنین باروری به وجود می آیــنــد. درواقـــع فیــبروم همــان بافـت عضلــانی رحـم اســـت که به صورت غیـرطبـیـــعــی رشد کرده و به شکل توده ای درآمـــده اســـت. ایـن توده ها ممـکن اسـت در مکان های مخـــتــلــفی رشد کنـنـد که شایــع ترین آن جدار رحم اســـت (که می توانــد در جدا داخلی حفره رحـــم و پایـیــن عضـلـــات جدار یا زیر سروز رحم باشـــد).

امـــا به ندرت در جاهــای دیـگری مثـل دهانـــه رحــم یا روی طنـــاب هایــی که رحـم را به دیواره شکــم می آویزد نیـز ممکـــن است دیـده شوند. انـــدازه ایـــن توده ها از کمتـــر از یک سانتـــی متر با بیــش از ۲۰ سانتــی متر و تعـداد آنـهـا ممــکـن است یک یا چنــدتا باشـد. ایـــن بیمــاری در سنــین مختــلف بروز پیـدا می کند، امـــا بیش از ۹۰ درصـــد احـــتمال بروز آن در دهــه سوم و چهــارم زنــدگــی اســت. البـــتـه، براسـاس آمـار، این عارضه ممــکـن اسـت در بیش از ۷۰ درصد زنـــانـــی که در دهـــه پنـــجم زنــدگــی قرار دارند نیـــز دیـده شود.

دلـــایل پیـدایش و شیوع فیــبروم چیـــســـت؟

– علــت دقـــیـق بروز فیبـروم های رحــمـــی ناشـــنـاخـته است امــا فیـبروم ها بیـــش از هرچـیز از زمیــنه های ژنـتیــکی نشئت می گیــرند. به بیان دیـــگـر، فیـبروم های رحمی بیـــشـتر در کسـانـی دیـده می شود که سابقــه وجود ایـن بیمــاری را در بستــگـان نزدیک خود مانــنــد مادر و خواهــر داشتــه باشنـــد. عامل مهـم دیــگــر در بروز فیبروم ها، تغـــییـــرات هورمونی اســت. فیبروم در دوران قبــل از بلوغ بســـیــار به ندرت اتــفاق می افتـد و طی دوران بارداری شایع می شود.

از آنـجــا که هر دو هورمون اســتـروژن و پروژسـتــرون در پیـــدایش و رشــد و نمو فیــبــروم ها تاثــیـــر دارند، بنــابرایــن عواملــی که تماس طولانــی مدت با اســتــروژن را در بدن افـزایــش می دهــنــد (مثل چاقــی شدیــد یا قاعدگــی زودرس) احتمال ظهور فیـــبــروم ها را بیشـتر می کنــنــد. در مقــابل، عواملی که تمــاس با اســتـــروژن را متـعـــادل می کنــند (مانــنـــد ورزش) نقـش محـــافظت کنـنـــده دارند و مانع بزرگ شدن فیبـــروم ها می شوند. به نظـــر می رسد چاقـــی و بی تحـرکـی را می توان دلیل شیوع فیـبـروم در زنـان دانــست.

از روی چه علـامت هایــی می توان به وجود فیبروم شک کرد؟

– هرچه انـــدازه فیــبـــروم بزرگ تر باشـــد علــائم بیــشـتـری را ایجاد می کنـد که معـــمولا بسـتـــه به اینـکـه در چه قسـمــتـی از رحــم قرار داشتـه باشـــد، فرق می کنـد. اگــر فیبـــروم درون حفـــره رحمـی رشــد کنــد (ساب موکوز)، شایع ترین علـــامت آن خونریزی های شدید ماهـانه و حتــی بیــن سیـکـــل های عادت ماهـــانــه اسـت که ممکـن اســت با درد در ناحیـــه زیــر شکـــم و کمر نیز همراه باشـد.

اگـر فیـبــروم بیــشتـر در قســمـــت سطـــح خارجی رحــم رشد کند، می تواند بر انـــدام های اطـــراف مثل مثـــانه، رود بزرگ و مجاری ادراری فشــار بیـاورد و در نتــیجــه انواع انسداد را در راه تخلیـــه ایـن اندام ها ایجــاد کنـــد. وجود فیـــبروم ممـــکــن اسـت به نازایـــی و سقــط جنین نیز منـــجر شود که البـــتــه، در این موارد، محـل قرارگیری فیــبروم و انـــدازه آن مهــم اسـت. گرچه علـائم فوق را برای این بیـماری درنظـــر می گیـریـم، ولی در مواقـــعی که فیبروم ها کوچک اند و مخصوصا وقتـی که به سطـــح رحم نزدیــک ترنــد گاهی علامتـــی ندارند و بیمار سال ها از وجود آنـها بی خبـــر می مانـد.

ممــکــن اســت وجود فیــبروم با علائم بیـــمـاری دیگری اشــتـباه گرفتـه شود؟

– کم خونی، رنگ پریـدگـی و خستگـی زیـاد در کنـــار دردهای شدیـــد در ناحــیـــه شکم، لگـن و مهره های تحتانی کم ممــکن اســـت ابتدا با دردهای آپـاندیـــسی و نیـــز کیسـت تخمـدان اشـتـبـــاه گرفــته شود، امـــا در بسیــاری موارد ناشـــی از فیبروم های رحـمـــی است.

تقـسـیــم بندی فیبروم ها برچـــه اساسی صورت می گیرد؟

نوعی از فیبـــروم هسـت که داخل عضـله رحــم (ایـــنــترامورال) به وجود می آیـد و در برخی موارد بسیــار رشد می کنــد و باعـــث بزرگــی شکـم نیز می شود و با درد و خونریزی زیــاد همراه است. نوع دیـگـــری از فیــبروم هم به صورت توده ای برجــســتـــه در خارج رحـم به وجود می آید که به آن ساب سروز گفـتــه می شود. این نوع فیـــبـروم معـمولا بدون علـــامـــت است و بیــمـــار پس از سونوگرافــی از وجود آن باخبر می شود.

ایـن فیــبـروم خیـلی آزاردهــنـــده نیـــست مگر آنکــه بیــش از حد رشد کند. نوع سوم فیــبـــروم نیز داخــل حفره رحم به وجود می آید که زیـــرمخــاطی نامـــیـده می شود. فیـبروم های زیــرمـــخـاطـی معمولا با خونریزی زیـاد همراه هســتـــنـــد و موجب نازایـــی و سقــط جنــین می شوند.

شیوه های درمـــان فیبـروم به چه صورتی اسـت؟

– ایـــن بیـــماری معـــمولا با جراحی درمــان می شود و در موارد خاصی که به دلایـــل گوناگون مانند ابتـــلـای فرد به بیمـاری های پیـــشــرفتـه قلبی- عروقی، دیابـت، بیـمـــاری های خونی و… امکـان جراحـی وجود نداشــتـــه باشــد، از درمان های دارویی اسـتــفاده می شود. امـا دارویی که سبـب درمــان قطعـــی فیبروم شود، وجود ندارد و درمان های دارویی فقـــط به طور موقت فیبـــروم را کوچک می کنند. در دارودرمانـــی با تزریـق برخــی داروها فعالیـــت تخـمـــدان ها به طور موقت متوقف می شود و با ایـــجاد یائسگـــی، وضعـــیت منـــاســـبی برای کوچک شدن فیبـروم به وجود می آیــد.

همه کسانـی که فیبروم دارند با یک روش درمــان می شوند؟

– درمـان فیــبروم های رحمــی به عوامل مخـــتــلفی بستگـــی دارد، مثل سن بیـمــار، ایـنــکه بیمـار به سن یائسگی نزدیـــک اسـت یا نه، شدت و نوع علائم، ترجیح و تمایـــل بیـمار برای فرزند داشتن و مهــارت پزشـک. روش های مواجهه با فیـبروم ممـکــن اســـت به صورت تحت نظـــر گرفـــتـــن، درمان دارویی، جراحی و بستــن شریـان های فیبـروم به روش آنـــژیوگرافی باشـــد.

در مواردی که بیـــمـار علائمی نداشتـــه باشد و شرایط لازم را برای تحــت نظر گرفـتن داشـــتـه باشـد، طبــق صلــاح دید پزشــک زیـــر نظر گرفـــتـــه می شود و پیــگـــیری و معایـــنـه های دوره ای برای اطمـیـنـان از رشـد نکـردن فیــبروم صورت می گیرد. از جمله درمان های دارویی تجویز آمـــپول هایی اســت که به صورت ماهـــانــه تزریق می شوند و پس از شش ماه تزریق، اندازه فیـــبروم تا ۳۰ درصد و انـدازه کلــی رحـم تا ۳۵ درصـد کاهش می یابـد، هرچند پس از قطـــع درمـان ممــکـن است انــدازه رحـــم و فیـبــروم به حالــت اولیـه برگــردد.

ضمـنـا نمی توان به مدت طولانی از ایـن دارو اسـتـفـــاده کرد زیـرا عوارضی مانــند پوکی اسـتـخوان و یائسگی کاذب ایجاد می کنـد. بنـابراین از این درمـان ها برای دوره ای کوتاه و با هدف خاصـی اســتـفـــاده می شود. مثلا برای کوجک کردن انـــدازه فیبــروم ها پیش از اقـــدام به جراحـی یا برای فرصت دادن به بیــمــار تا کم خونی خود را قبـل از جراحی جبــران کند. همـــچـنــیـــن گاهی برای بیــمـارانــی که نزدیک دوران یائسگی هســتـــنــد از ایـــن داروها استفــاده می شود.

از روش جراحـی معــمولا برای درمـــان چه نوع فیـــبــروم هایی اســـتـــفاده می شود؟

– همــان طور که گفـــتم، فیــبروم های ساب سروز کوچک و بدون آزار هســتنـــد. بنابرایــن به جراحــی نیـــاز ندارنــد و فقــط باید کنـــترل شوند که انــدازه آنـها تغیـیـر نکـــند. فیــبروم های اینــتـرامورال (که داخل عضله رحم قرار دارند) اگر کوچک باشنــد و مزاحمـــتـــی برای بیمار نداشــتـــه باشنـــد، نیازی به جراحی ندارند. امـا فیبـروم های نوع سوم، که زیرمخاطـی یا ساب موکوز نامـــیده می شوند، معمولا با خونریـزی زیــاد همــراه هســـتـــند و باید جراحـی شوند، زیــرا مخاط رحم که قسمـــت داخــلی رحـم را تشـکیل می دهــد و ماهـــانـه ریزش می کنــد با تشـکـــیل فیـــبــروم های زیــرمخـاطی برجستـــه می شود و فضای رحـــم را پر می کنـد و به دلیل دارا بودن رگ های شکــنــنــده و ریــز باعـــث خونریــزی های زیــاد می شود.

درمـــان های جراحی معمولا به چه صورتــی انجـام می شوند؟

– یکـی از روش ها جراحــی باز یا لاپــارتومی است که در ایـن روش فیـــبـروم ها به هر تعــداد و هر اندازه ای که باشــنـد، برداشتـه می شوند. روش دیگر جراحــی بسته یا لاپاراســکوپی اسـت. در این روش سوراخ های ریزی روی شکــم ایـــجـــاد می شود و فیبـروم ها برداشــته می شوند. اما ایـــن شیوه برای همــه بیمـــاران مناسـب نیــســـت و شرطــش این است که تعداد فیبروم ها محدود و حداکـــثر سه فیبـروم باشـــد و اندازه آنهـا نیــز از شش سانـتی متــر بیـشتــر نبـاشد. روش جراحی دیـــگری نیز وجود دارد که هیــســـتروسکوپی نام دارد. در ایــن روش از طریق واژن دســتگـــاهی وارد رحم می شود و فیـبروم ها لایـه به لایــه برداشتـه و پاک می شوند.

با توجه به ایـنــکـه فیـبـــروم ها در سنــیـن مخــتلف بروز پیدا می کننـد، جراحی در سنین پایــیـــن ممــکـن اســت به بدخـیــم شدن آنها منـــجـــر شود؟

– احـــتـــمـــال بدخیـم شدن فیـبــروم ها بســیـــار انـــدک اســـت و برداشــتـن آنها در سنین پایـــین به بدخــیـم شدنــشان منــجر نمـــی شود. اگــر زنان بالـــای ۴۰ سال مبـــتلا به فیبــروم شوند و تمـــایـلی به داشـــتن فرزند نداشـــته باشند، هنـگــام عمـــل جراحـی، بنـا بر تشـــخیص پزشک رحم آنهـــا برداشــته می شود زیـــرا معــمولا تا ۳۰ درصـــد احـتـمــال عود فیـبروم وجود دارد. امـــا در زنان زیر ۴۰ سال یا زنـانی که با برداشــتــن رحم موافق نیــســـتند هنـــگام عمل جراحـی فقط فیـبروم ها برداشـــته می شوند.

پس به طور کلـی فیـــبـــروم رحـــم بدخـیـم نمـــی شود؟

– فیــبـروم های رحـمـــی شایـــع تریـــن تومورهـــای خوش خیــم با منشا عضلـه های صاف هستـنــد. البـــته به ندرت ممــکن اســت این تومورهـــا بدخیم شوند، اما بررسی ژنـتـــیکی بیــن فیبروم ها و سرطـان های رحم نشـــان داده اسـت که ایــن سرطـان ها نتـیـــجه تغیـــیـــرات بدخـیم در فیــبروم ها نیـــستــنــد، بلــکه غده های سرطـانـی اصولا ماهیــت بدخـیم دارند.

فیبروم ها در بســیاری موارد طی دوران بارداری و با افزایش تغـیـیرات هورمونی ایجـاد می شوند یا فرد در ایـــن دوران از وجود آنهـا مطلع می شود. برخــی فیبـروم ها از نظر اندازه و موقعـیـت قرارگــیـری ممـــکــن است هیچ ناراحـتــی ای برای بیمـــار ایـجاد نکــننـــد و برحــسـب اتــفــاق در سونوگرافــی دیـده شوند و با مصـــرف دارو و یا پس از یائسگـی نیـز خود به خود از بین بروند. به همـین دلیــل به ندرت دیده شده اسـت که فیــبروم رحـمـی به سرعت رشـــد کنـد یا حتی حالـت بدخیــم و سرطـــانـی پیدا کنـــد.

فیـــبـروم در صورت درمان نشـدن ممکـــن است چه عوارضـی برای بیــمــار ایـجاد کند؟

– از آنــجا که برخی از انواع فیـبروم خونریزی ایجـاد می کنــند، در صورتـــی که درمان نشوند، باعــث کم خونی می شوند. برخی دیـــگــر از فیبروم ها، هرچــنـــد به خونریـــزی منـجر نمـــی شوند، اما انـــدازه بزرگ آنـهــا می توانـــد مشــکـــلاتی را در نواحـــی لگــن به وجود بیاورد. مثلـــا ممــکـن است به روده یا مثـــانه فشـار وارد کنـند و به اختــلال دفع منجر شوند یا آنــکه باعــث مسـدود شدن حالـــب شوند و به ازکـــارافـــتادگـــی کلـــیـه ها بیـنجـامند. به همـــیــن دلـــیـــل درمـــان فیبروم بســیار مهم است.


لاپــاراســکوپی

احتمال ابتـــلـا به فیبروم های رحمی در چه زنــانــی بیشــتـر اسـت؟

– فیبروم های رحـــمـــی در زنـان چاق و زنـــانی که هرگـــز حاملــه نشده انــد یا اولیــن حامـلـگــی شان در سنــیــن بالا رخ داده است بیــشتر دیده می شود. علاوه بر این، بررســی ها نشـان می دهـد که مصرف سیگار نیــز در بروز ایـن نوع فیبــروم ها موثر است. اما در کسانی که بش از دو حاملـــگی داشـتــه انـد این فیبــروم ها کمـــتر دیــده می شود. مصــرف قرص های پیشگــیـــری از بارداری نیـــز ممکـــن است احــتمال به وجود آمـدن فیبروم ها را کاهــش دهــد.

این فیـــبــروم ها ممکن است در بارداری تاثیـــر داشــتــه باشــنـــد؟

– در درصـــدی از بیـمـــاران نازا ممـکــن اسـت فیبـروم های رحـــمــی به عنوان دلیــلی برای نابــاروری مطـــرح شوند. به خصوص اگــر محل قرار گرفـتن فیبروم ها زیـــر لایه مخـــاطــی رحـــم باشد احـــتمـــال باروری کاهش می یابـد و برداشـــتـــن آن باروری را افزایــش می دهد.

بعضی زنـان هم با وجود داشــتن فیــبــروم باردار می شوند…

– در این زنان احــتمال بروز عوارضی چون تداخل در کاشتــه شدن و رشــد تخـم لقــاح یافته در رحـم، اختلــال در خون رسانـی به جنین از طریــق جفت (به دلـــیــل کاشــته نشدن تخـم در محــل فیـــبروم که خود باعــث اخـتلال در رشـد داخل رحـــمی جنـیـــن می شود)، سقط جنین، زایــمـــان زودرس، مرگ داخـــل رحــمـی جنـــیــن، حامـلگــی های خارج رحمی، امـکان پارگـــی زودرس کیــســـه آب، افزایش میـــزان خونریزی های پس از زایمان، و چسبـــنـدگــی غیرطـــبــیــعـــی جفت وجود دارد.

آمار ناهـنجاری های مادرزادی در جنـــین مادرانی که فیــبــروم رحمی دارنـد دو برابـر زنان دیگر اســت. الـــبــتـــه ایــن جمـلـــه بدیــن معـــنـا نیســـت که وجود فیـــبروم موجب ناهــنـجـــاری در جنـیـن می شود، بلــکه بدین معناست که، براسـاس آمارهــای موجود، در مادر متـــبـلا به فیـبـروم، جنــین نیـــز همـــزمان به ناهـــنجاری مادرزادی مبـتــلا بوده است. هنوز علت این مسئله مشخـص نشـده است، امـــا برای احـــتیـــاط توصیه می شود که زنـان دارای فیبروم پیش از تصمیـم به بارداری با پزشک خود مشورت کننـد.

یعـــنی ترجیحــا بایـد سقط جنــیـــن کنـــند؟

نه. وجود فیبــروم به هیـــچ وجه عمل سقط را الزام آور نمــی کند. فقــط در زنانـــی که دارای فیــبروم زیرمخــاطی (داخل حفره رحم) هســتنــد رشد فیــبروم در سه ماهـه اول و دوم بارداری می توانـــد به خونریـــزی زیاد و سقط جنیــن منجر شود. در دو نوع فیـبـروم دیـگــر خطـری جنــیـــن را تهدید نمی کند و فقـط بزرگ شدن فیبروم ممــکن است به روده یا مثــانـه مادر فشــار وارد کنـد و به اخـتــلال دفـــع وی منـجــر شود یا آنـکـــه باعــث مســدود شدن حالـب شود.

پس زنـانـی که فیــبروم رحـمـــی دارند می توانـــند باردار شوند؟

– بلــه. البـته به تعـداد و محــل فیــبـــروم های رحم و همچنـین نظر پزشـــک متخصص بسـتـگـــی دارد. اگـــر پزشک احســـاس کند که حامـــلــگـــی ممـــکــن نیـــسـت یا بیمــار باردار نشده یا ایــنـکــه باردار شده و سقـــط کرده یا زایمــان زودرس کرده اســـت، در ایــن گونه موارد ممــکن اسـت تشخـــیــص دهد که قبل از بارداری ابتــدا جراحی صورت گیرد و بعد، با فاصــلــه زمانـــی مشـخص پس از جراحـــی، به بارداری اقدام شود.


انـدازه فیبروم ها

وجود فیبروم ها هنـــگـــام بارداری ممکن اســـت چه عوارضـی ایجـــاد کنـد؟

– اگر زنــی با وجود فیبــروم در رحـم باردار شود، به علـــت تغـــیـــیـرات هورمونی در ایـن دوران (به خصوص در سه ماه اول و دوم بارداری) ممکن اســت فیبـــروم هایـــش بزرگ تر شوند. در ایـــن دوران گاه در داخـل فیبروم ها خونریـــزی ایجـــاد می شود که با درد شدیــد شکم به صورت حاد و ناگـــهــانی و تب بالا همراه اسـت و در بسیـــاری از موارد امـــکـان دارد با آپـــاندیســیت یا کیست پاره شده تخـــمـدان اشـــتـباه گرفـتـــه شود و اگــر دقـــت نشود می توانـد به جراحی غیرضروری در دوران بارداری بیــنـجامد که عوارض فراوانــی از جمـلـه زایمــان زودرس در پی خواهدداشـــت.

در صورت بروز خونریزی در داخــل فیبـــروم در دوران بارداری لازم اســت بیـــمـار تا زمان کنــترل خود به خودی علـائم و قطع درد در بیـــمـارستــان بسـتری شود و با مسکن و تب بُــر تحــت نظر باشد. الـــبـته در اکــثـــر موارد به جراحــی نیازی نیـــســـت. فیـبروم های متعــدد زیرمخـــاطی که در داخل لایه داخـــلــی رحــم برجسته هستنـد ممـــکـن اســت سبب ایـجــاد سقــط در سه ماهـــه اول یا دوم بارداری شوند. حتی گاهی علــت سقط های مکـــرر (بیش از سه سقــط در سابقـــه بیمـار) همیـن فیبروم ها هســتند که در ایـن صورت درمان جراحی و برداشت فیـبروم ها قبـــل از به بارداری مجدد ضروری اســت.

گاهی نیز فیبروم های زیرمـــخـــاطــی ممــکــن اســـت به علـت کم کردن فضـــای داخـلـی رحــم باعــث ایـجاد زایمــان زودرس شوند. همچــنــیـن فیـبــروم های بزرگ که در قسمــت تحــتانـی و نزدیـکـی دهــانه رحــم قرار دارنــد ممکـن است در ماه آخر بارداری و در هنـگـــام زایــمان طبـیعی باعــث عدم پیـــشرفـــت زایـمان شوند و به صورت مانعـی در راه خروجی جنــیـــن عمل کنـــند که در این صورت انجــام عمل سزارین ضروری است.

برای کنـــتـرل درد در زنان بارداری که فیبـــروم دارند چه باید کرد؟

– تنها راه کنتــرل درد به طوری که آسیبـــی به جنین نرسد اســتـفاده از مسـکـــن تجویزشـــده توسط پزشک متخـــصص است. این زنــان باید در نظر داشـــته باشنــد که خطــر زایمــان زودرس و زایمان به طریــق سزاریـن و همــیـن طور عفونت های پس از زایــمـــان برایــشــان وجود دارد و به همیــن دلیل بایــد با دقت بیشــتری تحــت نظــر پزشک متـــخصــص قرار بگـیـــرنـــد.

می توان از به وجود آمـدن فیـــبـروم جلوگیـری کرد؟

– تاکنون روشی قطعی برای پیـشــگیــری از بروز فیــبروم یافت نشده اسـت، ولی برخی موارد چون حاملــگــی به موقع، انجـام ورزش و فعــالـیـــت های بدنی، تغــذیـه صحیــح و رعــایت بهداشت می توانـــد در پیشگیـــری از این بیماری موثر باشــد.

در صحبت هایـــتـان به جراحــی لاپــاراسکوپی به عنوان یکـــی از روش های درمـان فیــبــروم اشاره کردیـد. ممکــن اســت کمـــی دربـــاره ایـن روش توضیح بدهید و بگوییــد در چه زمیـــنــه هایـی به پزشـــکان و جراحــان کمـــک می کند؟

– جراحــی لاپاراســـکوپی از سال ۱۹۷۲ در دنیـا انـــجـــام می شود. امـــروز تقـریـــبا هرنوع عمـــلــی را که با جراحی باز بتوان انـــجام داد با لاپـــاراسکوپی نیز می توان انجام داد. در حال حاضـــر جراحـــی هایــی مثـــل کیســـت تخـــمدان یا برداشتـن رحم به روش لاپاراســکوپی انــجــام می شود. جراحــی های جدیدتــر مثل تخمـــدان و سرطـــان گردن رحـم هم کم کم جایش را در عمـل های جراحی به روش لاپاراسـکوپی باز می کند.

ایــن روزهـا لاپـــاراسکوپی در دمان نازایــی بسیـار کارآمد شده و درمـــان مشک لاتی نظــیر انــسداد و چســبندگــی دیواره رحــم، IVF یا کاشـت تخمـک بارورشــده از طریق لاپاراســـکوپی انــجـــام می شود. ایـــن نوع جراحی کم تهـاجـــمـی تریــن عمـلـــی اسـت که به عنوان یک ابـــزار تشـــخـــیصی و اقدام جراحـــی برای بررســی و معـاینه اعضای شکـــمـی و لگنـــی یا قفسه سینــه و سر و گردن صورت می گیـــرد. با انــجام لاپاراسکوپی می توان تکه های بافتـــی را برای نمونه برداری جمـع آوری کرد.

ایــن عمل در حوزه زنــان کاربـرد زیادی در معـــاینـــه قسـمت های خارجی رحــم، لوله های فالوپ و تخـــمـدان ها دارد و به ویژه در مواردی که با اسـتــفـــاده از روش های تصویربرداری تشخیــصـــی (سونوگرافــی و توموگرافــی رایـانــه ای) نتوان علــت بیمـاری را تشـخـــیـــص داد، موارد استفـاده زیادی دارد. لاپـــاراسکوپی در جراحی عمومی برای بررسـی اعـضــای شکمـی مثل کیسـه صفــرا، مجــاری صفــراوی، کبـــد، آپـــانــدیـــس و روده ها به کار می رود.

چرا به لاپـــاراسـکوپی «جراحـــی با کمتـریـــن برش» گفته می شود؟

– این عمل معــمولا در بیمـارستان و با بیـــهوشی عمومی صورت می گیـــرد. جراحــی با ایـــجـاد سه سوراخ پنــج تا ده میلی متــری انجــام می شود که معمولا یکــی از این سوراخ ها در ناف ایــجــاد می شود. سپس دستـگــاهـی به نام آندوسکوپ که در نوکش دوربــین کوچک و بسیــار حســـاسی تعـــبــیـــه شده اســـت درون شکـم فرستاده می شود و پس از آن گاز دی اکـســیـــد کربن وارد شکــم بیمـار می شود تا شکـــم باز شود.

از دو سوراخ دیـگـر ابزارهـای جراحـی وارد می شود، مثـل ابزاری که مانند چرخ گوشت عمــل می کنـــد و برای خارج کردن رحــم مورد استفاده قرار می گیــرد. لیـــزر هم یکـی از ابــزارهــای جراحی است که شبیه چاقو عمل می کنـــد و در بیــماری هایــی مثـل آنـدومتـریوز برای ایجـــاد برش استفــاده می شود. با توجه به نوع عمل، دوربـیـــن هایـی با اندازه های مختلف وجود دارد.

تصـاویر لاپــاراســـکوپ در مانــیتور به جراح کمــک می کنـــد که آنـــاتومی داخـل بدن را مشــاهــده کند و عمل جراحی آسان تر و دقــیـــق تر انـــجـام شود. در لاپـاراسـکوپی تشخـــیـصی، جراح می تواند نشـــانه های بیمـــاری را به سرعت ببیــند و سپـس یا بیماری را با جراحـی درمـان کند یا درمـــان دارویی مناسب را انــجــام دهد. هنگـام انجام این عمــلِ تشــخـــیـــصی می توان از بافـــت های موجود در نواحی مشکوک نمونه برداری کرد.

هر روش جراحـــی در کنار مزایایـــش معایــبــی هم دارد. این طور نیست؟

– بلـــه. همــیـن طور اسـت. جراحـی لاپــاراسکوپی نیز همانند دیـگر جراحـــی ها خالی از خطــر نیـسـت. اما عوارض ایــن نوع جراحی قابل مقایـسه با عوارض جراحــی لاپـاراتومی نیسـت و درصد بســـیار پایــنـیـــی دارد. الـبتـه عوارض آن بستـــه به نوع جراحـــی متـفاوت اســـت. یکی از عوارض لاپاراسکوپی ایـن است که می تواند به عروق خونی و اعضای داخلی صدمـــه بزند. از عوارض دیـــگر این جراحی می توان به عفونت محـل زخـــم، که از غیــراستــریل بودن محـیـــط و وسایل جراحی ناشــی می شود، اشـــاره کرد. مطـمئنا تجـربــه و تبـــحــر جراح نقـــش مهمـی در نتیجه عمـــل دارد. هرچـــه جراح ماهـــرتـــر باشد، نتـــیجه عمل موفقــیـــت آمـیـــزتـر و عوارض جراحــی کمــتـر اسـت.


هیـــستــروسکوپی

هیســتروسکوپی چطور؟

– هیــستـروسکوپی یک روش خیـلـــی خوب برای تشخیـــص و درمان بیـــماری های داخل رحـم (آنــدومتر) اســـت. فضای داخل رحــم به علــت وجود پولیپ یا فیبروم ممــکــن است دچـار خونریـــزی های خیلـــی طولانی و شدید شود. قبل از ابـــداع روش هیسـتروسکوپی، پزشکـــان از فضای داخل رحـم بی اطــلاع بودنـد و برای پی بردن به بیمــاری های رحـم مجبور بودند کورتاژ تشــخـــیــصــی انــجام دهـند. امـــا با کورتـاژ تشخـــیـــصـی نه می توان پولیپ یا فیبـروم ها را برداشت و نه چسـبـــنـــدگــی ها را آزاد کرد. با آن روش حتی در مواردی پزشـکـان در تشخـــیص و درمان بیـمــاری های رحـــم دچــار اشتـبـــاه می شدنــد. ولی امــروزه با دسـتگاه هیـــسـتـروسکوپ می توانـیــم وارد فضای رحــم شویم.

فضا را ببــیــنـــیـــم و بیماری های آن را با دقـــت صددرصد تشـــخیـــص دهـیـم و درمـان کنـیم. علــاوه بر آنـــکـــه با دسـتـــگاه هیـــستــروسکوپ می توان پولیـــپ یا فیـبـروم را بدون ناز به جراحی بزرگ بیــرون آورد، در بعضــی مواقع که فضـــای داخل رحــم دچــار چســبـندگی می شود (که ایـن عارضـــه ممکن است بر اثــر کورتـاژهای غیرقانونی یا کورتـــاژهـای خشن یا بر اثـــر عفونت ها و به خصوص سل به وجود بیایــد که در ایــن شرایـط، علــاوه بر ایــنـــکـه قاعـــدگـــی قطــع می شود، بارداری هم اتفاق نمـی افتد) می توان به قســمت های داخل رحم دسترسـی پیدا کرد و نقــاطـی را که چسـبــندگی دارند کاملا آزاد کرد و فضـــای داخل رحـم را بازسازی کرد، به شکی که فرد مورد نظر بتواند به طور طبــیـــعـی دوران قاعــدگی داشتـه باشــد و باردار شود. با استفاده از دســـتـــگــاه هیــســتـــروسکوپ همـچـــنـیـن در مواقعی که مخاط رحــم بیـش از حد ضخـیم می شود و خونریـزی می کنـــد یا زمـانــی که فضـای داخـل رحم دچــار سرطــان می شود، می توان با هیستـــروسکوپی مشکل بیمـــار را تشـــخـیص داد و بهـتـــر راه درمان را در پیـش گرفت.

به نظـــر می رســد لاپـــاراسکوپی نســبـــت به گذشــتـــه بین زنــان از مقـبولیـــت بیـــشتری برخوردار شده است. دلـیـلش چیـســت؟

– به نظـــر من جدیــدبودن و کم تهـــاجمـی بودن ایـــن روش جراحی تنـــها دلــایل مقـــبولیــت آن در میان زنـان نیست، بلکــه بخشـی از آن هم به جنبـــه زیـبـایـــی باز می گردد. زیـــبـــایی برای زن ها خیلـــی اهـمیت دارد. در ایـن روش چون شکـــم باز نمی شود و فقــط سه سوراخ در بدن به وجود می آید که معــمولا یکـــی از آنـها هم ناف است، بیـمـار خیـلــی راحت تر اسـت.

چنـــدی قبل اولین کنگره بیـن الملــلـی روش های کم تهاجمــی زنان و مامـایـی ایـــران برگــزار شد. ممـــکـــن است کمــی دربــاره روش های کم تهاجمی و انواع آنـــها توضیح بدهید؟

– روش های کم تهـــاجمی عبــارت است از روش هایی که در آنــها تشخیص و درمــان بیـمــاری با حداقـــل آسیـــب به بیـمار انجام می شود و هیستـروسکوپی و لاپاراسـکوپی از جمـله آنـهـاست. امروزه در دنیــا سعی می شود با کوچک کردن جراحی ها بیمـاران آسیــب هرچـه کمتری را متحــمل شوند. در سایت های معـتــبــر علمـی روش های کم خطـــر اهمیـــت زیادی دارنـد. با استـفـاده از روش های کم تهـاجـمی نیاز به بسـتری طولانی مدت وجود ندارد.

در گذشــتـــه از عمــل های جراحـی باز اسـتفــاده می شد که ایـن عمل ها وقت گیـــر بودند و احــتمــال عفونت را افـــزایـش می دادند و همــچـــنین دوره طولانی درمـان و نقـــاهت در روش های جراحی باز موجب می شد عمــلکرد شغلــی و اجـــتـــمــاعـی بیـــمار مخـتــل شود. امـــا در روش های کم تهاجـمـی بیـــمـــار عصر همان روز یا حداکثر صبـــح روز بعد از عمـــل مرخـص می شود.

جراحـان زنـــان و زایمـــان ایـران برای اســتفاده از روش های کم تهاجــمــی با چه مشکــلــاتی رو به رو هستــنـد؟

– قبـــل از پاســخ به ایــن پرسش باید بگویم که در حال حاضـر ۸۶ درصــد این جراحــی ها در آلـــمــان انــجام می شود. جراحـان زنان و زایمــان ایرانـی نیــز روش های کم تهــاجمی را آموزش دیـده و دانـــش لازم را بری انجــام ایــن گونه جراحـی ها کســب کرده انــد، اما کمبود تجــهـــیـــزات پزشـکــی استـــفـاده از ایــن روش های جراحی را در کشور با مشـکـلـاتی مواجه کرده اســت.

وجود برخـی شرایـط در کشور تامـین وسایل مورد نیـــاز برای انـــجــام جراحی های کم تهاجـمی را سخت کرده اســت. وسیـــلــه های مورد نیاز این گونه اعمال جراحی در آلمـان هنگـــام انجــام عمل ظرف مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقـــه در اختـــیــار جراح قرار می گیرد. در صورتـــی که اگـر جراحــان ایــرانــی هنگام انجام عمـــل های کم تهـاجمـی زنان با مشکـلــاتــی از قبیــل شکـــستن دســتـــگاه رو به رو شوند بایـــد از روش های دیـــگر جراحــی اسـتـفـاده کنـــنـــد چرا که در زمینـــه تامـــیــن وسایــل مورد نیـاز این جراحی ها مشکــلات زیـــادی داریم.

جراحی های کم تهــاجـمــی نیــازمـــنـد استــفاده از تجــهیـــزات پزشکـی است که تهیـه و خریداری ایــن تجـــهـــیــزات از خارج از کشور هزیـنـــه زیــادی دارد. اگـرچـه در حال حاضر ایـن تجـــهـــیزات از خارج وارد کشور می شود، اما ضروری اســـت با همکــاری شرکـــت های دانش بنـیــان این تجـهیزات در ایــران ساخــته شود. علـاوه بر ایــن، در حال حاضر جراحـی های کم تهــاجـــمـی در ایــران تحـت پوشش کامـــل بیــمه نیـست، در حالـی که در تمـــام دنــیــا ایـــن گونه جراحــی ها به طور کامل تحـت پوشش بیمه و خدمـات بیـمــه ای قرار دارند.

اگــر اندازه فیبـــروم بسیـــار بزرگ شود موجب ورم کردن معــده می شود. طوری که فرد باردار به نظر می رســد. علـــت دقیــق بروز فیـبروم نامشخص است امـا تحــقیـقــات نشان داده احـتمـــال بروز ایــن عارضه در زنانی که دوران قاعدگـی شان زودتر از موعد معـمول شروع می شود، بیــشتـــر اسـت. اگرچـه اسـتفـــاده از هورمون های زنــانه ارتـــباط نزدیـــکــی با بروز فیبروم دارد امــا قرص های ضدبـارداری در این زمــینه نقــشی ندارند.

یکی از روش های درمـانــی خوردن غذاهای سرشـار از آهن نظـــیــر انواع گوشت، مرغ، ماهــی، سبـــزیـجات ریشه ای، حبوبات، و نان های غنی شده از آهن و غلات اســـت. شایـــد وضعـیت شما طوری باشـد که پزشکــتـان، به زغـــم توصیـه به مصـرف تمـــامی ایــن غذاها، قرص مکمـــل آهـــن نیـــز برایــتان تجویز کند.

زنـــانـــی که خونریـزی های غیـرعـادی را در دوران قاعـــدگـــی تجــربــه می کننـد دچار کم خونی می شوند. درمان نکـردن کم خونی می توانـــد به رخوت و خمودگـــی و در بســیــاری از موارد به مشــکـــلات قلـبی منــجـــر شود.

معـمولا فیبـروم اخـتلـــالی در توانـایـــی باروری و بارداری زنان ایــجـاد نمی کند. امـــا برخــی زنـــان با داشـتـــن فیبروم حاملـــگـــی و زایـــمـــان سخـــتـــی را تجربـــه می کننـد. فیـبــرومی که بر دیواره درونی رحم رشد کرده باشد در چسبـنـدگـــی تخـمک بارور شده مشــکل ایـجـاد می کند.

زنانی که با داشـــتــن فیـــبـــروم قصـد باردار شدن دارنـد می تواننـد با انجام آزمـایـــشی به نام هیـستـروسالـــپـــیـنگوگرام از وضعـــیـــت غیرمـــعــمول رحم و لوله رحم آگــاه شوند.

فراوادرمـــانی (اولتراساوند) یکـی از راه های تخـریب غده فیــروم، بدون خطـر آسـیب رسانــی به رحـم اســـت. الـبته عوارض درازمدت این عمل جراحـــی همچـــنان در دست بررسی اسـت و برای زنـــانــی که قصد باردارشــدن دارنـــد توصیـه نمــی شود.

 

مطالب مرتبط

نظرات کاربران (0)

دیدگاه ها بسته شده اند.